مطالعه‌ واج‌شناختي گونه‌ سربازي از گونه‌هاي زبان بلوچي مكراني

زبان‌ها در اثر تحولات تاريخي و پراكندگي‌هاي جغرافيايي داراي گوناگوني‌هاي گويشي و لهجه‌اي مي‌شوند كه مطالعه‌ زبان‌شناختي آن‌ها از نيازهاي دانش امروزي بشر مي‌باشد. بلوچي مكراني كه از زبان‌هاي ايراني غربي است در جنوب سيستان و بلوچستان و شرق هرمزگان صحبت مي‌شود. هدف اين تحقيق بررسي توصيفي-تحليلي مشخصه‌هاي توليدي-آكوستيكي دستگاه واجي گويش بلوچي سربازي در دستور زايشي و تعيين هويت آن‌ها به كمك الگوي استخراج واج بركوئست (2006) مي‌باشد. انگاره‌ منبع/ صافي جهت برخي توضيحات علمي استفاده شده است.  داده‌ها به صورت كتابخانه‌اي و ميداني، از 40 فرد بي‌سواد 30 تا 80 ساله از دهكده‌هاي گرك، مچان و بنديگان در حومه‌ سرباز سيستان و بلوچستان گردآوري شده‌اند. داده‌ها با فرمت WAV  ضبط و توسط Praat و Excel تحليل و با الفباي IPA آوا نويسي شدند. يافته‌ها نشان مي‌دهند: 1. اين گويش داراي 21 همخوان شامل صداهاي انسدادي، سايشي، انسايشي، خيشومي، لرزشي، كناري و غلت، 6 واكه‌ ساده و 2 واكه‌ مركب است. 2. در ميان همخوان‌هاي انسدادي دو همخوان برگشتي يافت مي‌شود. 3. نمودار كيفيت واكه‌هاي به دست آمده تفاوت‌هايي را با نمودار واكه‌هاي IPA، از جمله پيشين‌شدگي [u] و نشانه‌هايي از خنثي‌شدگي تمايز واجي بين [i] و [e] و بين [u] و [o] نشان مي‌دهد. 4. كشش واكه‌اي در اين گويش بر خلاف ديگر گويش‌هاي بلوچي نقش واجي را از دست داده است. اين يافته‌ها از اقتصادي‌ترشدن دستگاه واجي سربازي و قرارگرفتن آن در سير تحولات واكه‌اي خبر مي‌دهد.