چشم‌اندازهاي نو در پژوهش‌هاي علم و دين

پژوهش‌هاي علم و دين_ كه از دهۀ شصت ميلادي به حوزه‌اي (field) آكادميك بدل شده است_ اين بخت ياري را داشته است كه سرشت چندرشته‌اي_ ميان‌رشته‌اي خود را حفظ كرده و از گزند رشته‌اي (disciplinary) شدن در امان بماند. رشته‌اي شدن «علم و دين» سبب خواهد شد عرصۀ‌ گفتگو و مباحثه ميان متفكران حوزه‌هاي مختلف_ از جمله دانشمندان، الهيات‌دانان و فيلسوفان است، زبان آن را چنان تخصصي ميكند كه به جز چند متخصص هيچ‌كس زبانشان را نمي‌فهمد. اين سرشت چندرشته‌اي_ ميان‌رشته‌اي را نه تنها مي‌توان در تنوع موضوعات و رشته‌هاي درگير، بلكه در گسترۀ روش‌هاي پژوهشي در اين حوزه از مطالعات تطبيقي تا تحليل‌هاي تاريخي فلسفي بازشناخت. از آنجا كه بسياري از موضوعات پژوهش هاي علم و دين، در دايره ي تاريخ علم يا فلسفه علم كلاسيك جاي نمي گيرند، اهميت چنين پژوهش هايي دوچندان مي شود. پرسش از ربط و نسبت دين و علم به مثابه دو قلمرو كلان معرفتي -فرهنگي كه هم در ذهن فردافرد انسان ها و هم در عرصه هاي اجتماعي -سياسي با هم مواجهه دارند ، پژوهش ها يي ژرف و پيوسته را مي طلبند. از آنجا كه هم علوم مختلف و هم اديان متفاوت در چنين پژوهش ها به ميان مي آيند، با عرصه اي متكثر و بسيار پيچيده روبرو ايم، از اين رو نيازمند گشودگي به گفتگو، فهم همدلانه ي ديگران و تواضع معرفتي پژوهشگران و دانشوران هستيم.