بررسي نسبت دموكراسي و توحيد حاكميت از ديدگاه اسلام‌گرايان معاصر

همۀ اسلام‌گرايان به اصل توحيدِ حاكميت معترف‌اند؛ لكن در نسبت­سنجيِ رابطۀ دموكراسي با آموزه‌هاي اسلام، منازعات و چالش‌هاي مهمي ميان آنها رخ داده است. برخي از اسلام‌گرايان، مطلقِ دموكراسي را ناقض توحيدِ حاكميت دانسته‌اند و برخي ديگر، ضمن نفيِ دموكراسي غربي، از امكان جمع ميان روش دموكراسي با توحيد حاكميت، سخن گفته‌اند. واكاوي اين منازعه اين نتيجه را به‌دست مي­دهد كه اختلاف، زاييدۀ ابهام در مفهوم دموكراسي است. گروه‌هاي وهابيت، القاعده و داعش بر اين باورند كه سكولاريسم، انسان‌محوري و قبول بي‌قيدوشرط خواست اكثريت، به‌مثابۀ ركن، جوهر و ذاتيِ دموكراسي‌اند و پيراستن و انفكاك آنها از دموكراسي امكان­پذير نيست؛ بنابراين دموكراسي، متعين در نسخۀ دموكراسي غربي است و دموكراسي اسلامي امكان‌پذير نيست. در مقابل برخي از اسلام‌گرايان گفته‌اند: مشاركت و نقش‌آفريني مردم در حكومت، جوهرِ دموكراسي است و هيچ‌يك از سه عنصر مذكور در موضوع­له دموكراسي اخذ نشده است؛ بنابراين، دموكراسي غربي صرفاً مصداقي از دموكراسي است. درنتيجه بايد گفت، ابهام در مفهوم دموكراسي، منشأ اختلاف و منازعۀ لفظي و غيرِ حقيقي اسلام‌گرايان در نسبت­سنجي رابطۀ دموكراسي با توحيد حاكميت شده است.