قرآن مترجَم 3997 كتابخانه مركزي دانشگاه تهران؛ گنجينه‌اي از فارسي ماوراءالنهري

نسخۀ ترجمۀ قرآن حاضر كه در اين مقاله بررسي مي‌شود ميكروفيلمي است متعلق به مسيح ذبيحي نويسندۀ گرگاني (1308- 1356) كه با شمارۀ 3997 در كتابخانۀ مركزي دانشگاه تهران نگهداري مي‌شود. مهم‌ترين اهميت ترجمه‌هاي كهن، گنجينه‌اي عظيم از واژگان است كه در اين آثار نهفته است و دليل آن كوشش مترجمان براي يافتن معادل‌هاي دقيق واژگان و تعابير قرآني است كه سبب شده مترجمان قرآن براي رسيدن به اين هدف، سه راه را در پيش گيرند: يكي استفاده از واژگان كهن و فراموش‌شده، ديگر استفاده از واژه‌هاي گويشي، و راه سوم كه موجب ارتقاي ذخيره‌هاي زباني شده است آن است كه با استفاده از ظرفيت‌هاي زباني، واژه‌هاي نو ساختند كه اين امر سبب شده فوايد لغوي فراواني در شناخت و بررسي اين ترجمه‌ها وجود داشته باشد. براساس مفردات و ويژگي‌‌هاي دستوري موجود در نسخۀ 3997 و نيز با سنجش مختصات زباني و دستوري اين نسخه با نسخه‌هاي 999، 2046، 1713 آستان قدس (الف پايان فعل، دشمناوگي، سازواري، اُ، آمدن حرف نهي/ نفي پيش از جزء اول فعل مركب و حذف ي ميانجي در ضمير متصل شان/ تان) مي‌توان گفت كه قرآن 3997 متعلق به حوزۀ زباني ماوراءالنهر است.