تشيع؛ عدالت و جهان ميهن گرايي اخلاقي

در جهان كنوني اهميت «دولت - ملت» به منزله اصلي‌ترين واحد سياسي، رو به كاهش، و گرايش به جهان‌وطني روبه افزايش است. «جهان‌ميهن گرايي» در تمايز با ملي‌گرايي، به فراتر رفتن از عنصر «مليت» در تعريف «هويت» و مرزبندي انسان‌ها و احساس دغدغه مشترك و يكسان به وضعيت همه آنها اشاره دارد و در پرتو آن مفهوم «شهروندي جهاني» مطرح مي‌شود. اين ديدگاه زمينه را براي همزيستي پيروان اديان و مذاهب گوناگون فراهم مي كند و با اين نگاه آنان مي‌توانند در جوامعي با مذهب و مليت متفاوت، راحت‌تر از گذشته زندگي كنند. شيعيان نيز با تجربه زيستن در كشورها و جوامع چندفرهنگي و متكثر به لحاظ مذهبي، به تعريفي جهان‌ميهنانه از هويت خويش گرايش يافته‌اند و در عمل، جهان‌ميهن‌گرايي شيعي را تحقق بخشيده‌اند. با وجود اين، بحث از امكان طرح اين ديدگاه در چارچوب باورها و سنت فكري شيعي چندان مدنظر قرار نگرفته است. مقاله حاضر با تمركز بر اين موضوع، مي كوشد شرايط امكان جهان‌ميهن‌گرايي را در چارچوب سنت و آموزه‌هاي شيعي بررسي كند. از ديدگاه اين مقاله با توجه به جايگاه بنيادين اصل «عدالت» در انديشه شيعي، امكان پذيرش و شناسايي نوعي جهان‌ميهن‌گرايي اخلاقي وجود دارد.