بازخواني رابطۀ قواعد ناظر به فقه شهري بر مبناي نظريۀ تَرامتنيت ژرار ژِنت

شهر به‌مثابۀ يك پديده، متشكل از وجوه متعددي است كه همواره از منظرهاي مختلف در كانون توجه محققان قرار دارد. سامان بصريِ شهر و ساختار معمارانۀ آن، ازجمله موضوعاتي است كه از يك‌سو نمايانگر امكانات و منابع مادي شهر است و از ديگرسوي، قوانين و ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي ناظر بر شهر را متبلور مي‌سازد. انسان نيز به‌عنوان مهم‌ترين عضو شهر، پيوسته در تعامل با فضاي شهر و تكامل‌بخشي آن است كه اين امر به‌نوبۀ خودش، موجب پيدايش حقوق شهروندي و قواعد حقوقي حاكم بر شهر مي‌شود. جستار حاضر، در پژوهشي مسئله‌محور و با اتخاذ روش توصيفي-تحليلي و در پرتو مراجعه به منابع كتابخانه‌اي، با هدف بازخواني مباني حقوق شهري و بازشناسي آن در آموزه‌هاي ديني، به تبيين قواعد فقه شهري به‌عنوان اصلي‌ترين منبعي كه به دقت حقوق ساكنان شهر و التزام آنان به قواعد عمراني شهر را عرضه مي‌دارد، پرداخته و با تكيه بر رويكرد تَرامتنيت «ژرار ژنت» به خوانشي نو از رابطۀ اين قواعد دست يافته است. يافته‌ها و نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه قاعدۀ لاضرر به‌مثابۀ يكي از بنيادي‌ترين قواعد فقهي در ترسيم حقوق افراد و اجراي عادلانۀ آن بر تمام اجزاي شهر مي‌تواند نقشي بي‌بديل ايفا نمايد. همچنين بر مبناي رويكرد تَرامتني، تأثير و حضور قاعدۀ لاضرر را مي‌توان در ديگر قواعد فقه شهري و برخي مواد منشور حقوق شهروندي به‌وضوح مشاهده كرد كه اين امر بر پيش‌متن بودن اين قاعده و برگرفتگي ديگر قواعد فقهي و حقوقي در مقام بيش‌متن‌هاي حاصل از آن دلالت دارد.