شبه الگوي راهبردي تابعيت و ماهيت مرزباني در جمهوري اسلامي ايران

وجود بازيگران دولتي، غيردولتي و فرامنطقه‌اي در غالب مرزهاي ج.ا.ايران، نقش بازدارندگي-امنيتي مرز را نسبت به نقش ارتباطي- اقتصادي پررنگتر نموده است. بي‌ترديد، تأمين امنيت مرز در چنين وضعيتي، نيازمند الگويي راهبردي براي مرزباني است تا بر اساس آن بتوان راهبردهاي مناسب را تدوين و اقدامات اجرايي را برنامه‌ريزي نمود. با وجود متغيرهاي مختلف براي الگوي راهبردي مرزباني، اين تحقيق به دنبال مطالعه دو حوزه راهبردي ماهيت مرزباني و تابعيت مرزباني است.ايجاد زيرساخت براي افزايش بهره‌وري سازوكار مرزباني براي برقراري و حفظ امنيت مرزي بخشي از اهميت تحقيق است و تداخل در استيفاي حقوق مرزي كشور و اتباع آن و پراكندگي تصميم‌گيري روابط مرزي با كشورهاي همسايه نيز قسمتي از ضرورت انجام تحقيق را شكل داد. براي توصيف مباني نظري، از جامعه اسنادي و براي تعيين متغيرها و روابط آنها از روش همبستگي، نظرات جامعه خبرگي، پيمايش و معادلات ساختاري به صورت آميخته اكتشافي استفاده شد.مطابق شبه الگوي به‌دست آمده، از آنجا كه محيط عملياتي در عمده مرزهاي ج.ا.ايران داراي ويژگي‌هايي است كه بكارگيري اقتضايي ابزار، اقدامات و رويكرد توامان نظامي و انتظامي را تحميل مي‌نمايد؛ ماهيت مرزباني، تلفيقي از ماهيت نظامي و انتظامي و بهترين تابعيت آن، ذيل سازمان انتظامي دانسته شده است.