معناشناسي عقل در علوم اسلامي و مقايسه آن با معرفت‌شناسي

عقل در علوم مختلف كاربردهاي مختلفي دارد. نوشتار حاضر با استفاده از روش كتابخانه‌اي در گردآوري اطلاعات و روش توصيفي تحليلي در استنتاج ديدگاه، كوشيده است با بررسي اين كاربردها در علوم مختلف اسلامي و مقايسه آن با معرفت‌شناسي، ابعاد وجودي و معرفتي عقل را مورد امعان‌نظر قرار دهد.موارد زير را مي توان از مهم‌ترين دستاوردهاي پژوهش حاضر برشمرد:الف. تعيين سه معناي عقل (عقل به‌معناي قوه مدركه، عقل به‌مثابه مدركات عقلي و عقل به‌معناي جوهر مجرد منفصل) به‌عنوان كاربرد مشترك بين علوم يادشده به‌صورت تشكيكي (پذيرش همگاني، حداكثري و حداقلي).ب. پذيرش تعامل دو سويه بين كاربرد اصطلاحي عقل و ابعاد وجودي و معرفتي آن، به اين معنا كه با طرح چيستي معناي عقل در علوم مختلف به نگاه هستي‌شناختي و معرفت‌شناختي آن علوم پي برد و از سويي ديگر با مراجعه به مباحث هستي‌‌شناختي و معرفت‌شناسانه اين علوم، ماهيت و معناي اصطلاحي عقل را از منظر آن علوم كشف كرد.ج. معرفي ‌معناي دوم عقل به‌عنوان يكي از مباني علوم انساني - اجتماعي در دوران مدرن.