نقش نظريه صدرالمتألهين درباره تكامل نفس در تبيين كنش‌هاي انساني

سير تكاملي انسان از بحث‌هاي غامض و مهم صدرالمتألهين است او برخلاف پيشينيان، راهي جديد در اثبات تكامل انسان در پيش گرفت. تأثيرات تلقي صدرا از حركت جوهري امتدادي نفس در تبيين كنش‌هاي انسان، هدف اين مقاله است. تبيين كنش‌هاي انساني را يكي از رسالت‌هاي علوم‌انساني تعريف مي‌كنند كه جايگاه برجسته‌تري نسبت به ديگر كاركردهاي علوم‌انساني دارد. مقالۀ پيش‌رو به‌دنبال پاسخ به اين سؤال اساسي است كه تحليل صدرالمتألهين از تكامل نفس چيست و اينكه آيا تلقي ما از حركت جوهري اشتدادي نفس مي‌تواند در علت‌كاوي كنش‌هاي بشري اثرگذار باشد يا خير؟ اگر تأثيرگذار است، چه كاربست‌هايي را در حوزۀ تبيين كنش‌ها به‌دنبال دارد؟ با روش توصيفي ـ تحليلي و استنباطي، نشان داده خواهد شد كه توجه به ديدگاه خاص صدرا، كاربست‌هاي متمايزي در تبيين خواهد داشت. گزاف بودن دگماتيسم روشي و منبعي، نادرستي يكسان‌انگاري تبيين كنش در انواع انساني، نادرستي عُقبي‌گريزي علمي، عدم تساوي ميان كنش‌هاي يك فرد و عدم كفايت علوم‌انساني مصطلح در تبيين كنش را مي‌توان از جمله دستاوردهاي پژوهش پيش‌رو به‌شمار آورد.