ارزيابي تغييرات اكولوژيكي و تحليل الگو‌هاي حاكم بر چشم‌انداز مطالعه موردي: شهرستان ورزقان

افزايش جمعيت شهرنشين، در پي مهاجرت از روستا‌ها و گاه توسعه ناهماهنگ روستا‌ها و تبديل آنها به شهر، از عوامل مشكل‌زا در ساختار محيطي كشور‌هاي درحال‌توسعه محسوب مي‌شود. از نتايج آن نيز تغييرات اكولوژيكي، به‌ويژه تخريب مناظر طبيعي و كاهش آنها به‌نفع مناظر انسان‌ساخت و بر‌هم‌خوردن الگو‌هاي مكاني پوشش طبيعي است. هدف از اين پژوهش ارزيابي تغييرات اكولوژيكي و تحليل الگو‌هاي حاكم بر چشم‌اندازهاي شهرستان ورزقان، با استفاده از متريك‌هاي كمّي و كيفي سيماي سرزمين در سال‌هاي 1363، 1381، 1398 است. ماهيت تحقيق توسعه‌اي‌ـ كاربردي و توصيفي‌ـ تحليلي است. داده‌ها ازطريق مطالعات كتابخانه‌اي و بررسي‌هاي ميداني گرد ‌آمد؛ پس از تهيه نقشه‌هاي پوشش زمين، كشف تغييرات محاسبه شد و متريك‌هاي كمّي و كيفي سيماي سرزمين، با روش‌هاي مبتني‌بر سنجش از دور، اندازه‌گيري شد. نتايج نشان داد بيشترين تغييرات در زمينه كلاس‌هاي پوشش گياهي، به‌ويژه در سطح كم‌تراكم و در بازه سال‌هاي 1381 تا 1398 بوده است كه علاوه‌بر كاهش مساحت، شامل افزايش تعداد لكه نيز مي‌شود. در اين بازه، رشد كلاس باير و مرتع بيشتر است. همچنين دو متريك كمّي تعداد لكه (NE) و درصد چشم‌انداز (PLand)، از متريك‌هاي كمّي و شاخص مساحت لكه (Patch Area) و فشردگي لكه (Patch Compactnees) به‌نحو مطلوب‌تري تغييرات و الگوهاي حاكم بر سيماي يك سرزمين را نشان مي‌دهند.