جواز تقديم مفضول بر أفضل در امامت و خلافت، مطالعه تطبيقي در كلام ابن ابي الحديد و حافظ برهان الدين حلبي شافعي

No English title

مسأله خلافت و امامت بعد از نبوت از مهمترين مسائل كلامي و تاريخي در جامعه اسلامي است. اماميه با تأكيد بر معيار عصمت اين مقام را در انحصار امامان معصوم عليهم ­السلام ميداند. عامه در تبعيت از سقيفه خلافت خلفاي سقيفه و ساير خلفا را پذيرفته اند. پذيرش حاكميت خلفاي سقيفه با چالش عقلي تقديم شخص مفضول بر شخص افضل، (اميرالمؤمنين عليه­السلام)، رو به رو است. از اين رو علماي عامه در صدد رفع و حل اين چالش عقلي بر آمده اند. ابن ابي­ الحديد معتزلي اين مهم را با رويكردي فقهي به انجام رسانده و حلبي تلاش كرده با رويكردي عقلي-سياسي به انجام برساند. حلبي مبتني بر مبناي بوعلي سينا در تفكيك بين علم و عقل با ادعاي فزوني توانمندي سياسي مفضول تن به جواز تقديم وي داده ­است. با تمام اين تلاشها قول به جواز تقديم مفضول از جهات گوناگون عقلي و قرآني مخدوش است. در اين مقاله با بررسي تطبيقي كلام ابن ابي الحديد و حلبي به ريشه هاي تاريخي اين قول پرداخته ايم و با روش تحليلي – توصيفي اشكالات آن را با دقت احصا كرده ايم.

No English abstract