از سقراط آتني تا ابوسعيد ميهني؛ نمادهاي فرديت عقلاني و اخلاقي

ميان برخي فرهنگ‌ها و تمدن‌ها­، وجوه مشترك بسياري يافت مي‌شود، تا آنجا كه مي‌توان گفت اصل «آب در ظروف مرتبطه» ميان برخي فرهنگ‌ها ساري و جاري است. ازهمين‌رو، تصوف در ايران حكم فلسفه در يونان را دارد، به‌ويژه تصوف دوره نخست، قبل از سده ششم، كه از آن، دربرابر تصوف سده‌هاي بعد، يعني تصوف قال و احتيال، به تصوف حال تعبير كرده‌اند. هم انديشه‌ها و مفاهيم موجود در تصوف اين دوره و هم گفتار و كردار برخي صوفيان بنام به‌ويژه صوفيه خراسان مؤيد اين امر است. براي مثال، جلوه‌هايي از عقلانيت يوناني را، كه در رفتار و گفتار سقراط آتني متبلور شده، در رفتار و گفتار ابوسعيد ابوالخير ميهني مي‌توان جست. در اين مقال، با روش تحليلي-توصيفي و رويكرد تطبيقي، هم قدرمشترك‌هاي موجود در گفتار و كردار سقراط آتني و ابوسعيدابوالخير را برشمرده‌ايم، و هم در اثبات اصل «آب در ظروف مرتبطه در يك سطح قرار مي‌گيرد» كوشيده‌ايم.