بررسي عنصر زمان در رمان شطرنج با ماشين قيامت

زمان يكي از عناصري است كه به متن داستان هويت ميبخشد و سبب تمايز داستان و روايت ميشود؛ همچنين، زمان كاركردهاي گوناگوني در متن داستان برعهده مي‌گيرد و به‌شيوه‌هاي مختلف در پيش‌برد داستان مؤثر واقع مي‌شود. در اين پژوهش، عنصر زمان در رمان شطرنج با ماشين قيامت مطابق نظريه ژرار ژنت بررسي شده ‌است. با توجه به ساختار خاطره‌مانند رمان، زمان‌پريشي در اين متن بسامد بالايي دارد و زمان تقويمي اهميت چنداني ندارد. علاقه نويسنده به داستان‌­نويسي برمبناي تصاوير ذهني­اش، او را از ثبت تاريخ دقيق وقايع بي­نياز كرده ‌است. نويسنده با بهره‌­گيري از تكنيك شكست زمان در طول روايت، به ايجاد تعليق در داستان و نيز گره‌­گشايي از برخي ابهام‌هاي موجود در متن پرداخته است. توصيف‌هاي متعدد و توجه به جزئيات، زمان داستان را در بيشتر صحنه­‌ها متوقف كرده ‌است. در اين رمان، بسامد روايت‌ رويدادها از نوع مفرد است و نويسنده با بهره‌گيري از اين تمهيد سعي كرده ‌است، به شتاب داستان و پيشبرد آن كمك كند. نويسنده رمان شطرنج با ماشين قيامت با استفاده از تمهيدات گوناگون زماني كوشيده ‌است روايتگر دگرگوني نگاه شخصيت اصلي داستان از حالت جزمانديش به حالت مسامحه‌جو باشد و با استفاده از شگردهاي به‌كارگيري زمان، در بسياري از آموزه‌هاي ذهني راوي ترديد ايجاد كند.