بررسي و تبيين عوامل هويتي مؤثر در شكلگيري تحولات اخير خاورميانۀ عربي(مورد مطالعه: كردها، شيعيان و بنيادگرايان)

تحولات عربي از تونس آغاز شد و به‌واسطۀ اشتراك‌هاي تاريخي، ديني، فرهنگي و جغرافيايي به‌سرعت به ديگر كشورهاي عربي نيز سرايت كرد. اين تحولات به قدري جدي بود كه در برخي از كشورها از جمله مصر، تونس، ليبي و يمن با سقوط ديكتاتورها، هيئت ‌حاكمۀ آن‌ها با تغييرات ‌اساسي روبه‌رو شد و در كشورهايي همچون سوريه و تا حدودي يمن بحران، ابعاد بين‌المللي يافته و همچنان ادامه دارد. در بروز اين تحولات عوامل مختلفي هم‌زمان دخيل بوده‌اند، اما آنچه تاكنون از ديد صاحب‌نظران مغفول مانده، نقش سازه‌هاي هويتي و هويت‌گرايي در بحران‌هاي اين منطقه است. هدف ما در اين مقاله بررسي تأثير مؤلفه‌هاي هويتي شيعيان، كردها و بنيادگرايان در شكل‌گيري و نتايج متفاوت تحولات اخير خاورميانۀ ‌عربي است. در اين مقاله به‌دنبال پاسخ اين پرسش هستيم كه در چارچوب نظريۀ ‌سازه‌انگاري، هويت و هويت‌گرايي گروهاي قومي و مذهبي جوامع عربي چه تأثيري در شكل‌گيري و روند تحولات اخير اين جوامع داشته است؟ از روش توصيفي- تحليلي استفاده كرديم و شيوۀ گردآوري اطلاعات، كتابخانه‌اي است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه نبود سه شاخص هنجار، ارزش و هويت مشترك در ساختار اجتماعي اين جوامع و به‌تبع ‌آن ناتوانايي در خلق هويت ‌ملي و تلاقي آن با هويت‌گرايي شيعيان، كردها و بنيادگرايان نه تنها از عوامل زيربنايي اين تحولات هستند، بلكه نتايجي همچون استمرار بحران، جنگ داخلي، ورود بازيگران فراملي، جنگ نيابتي و خشونت زياد را به‌دنبال داشته است.