واكاوي ديگري از تركيبِ «پري ‌مار» در بيتي از حديقه الحقيقه سنايي با بهره‌گيري از اساطير و افسانه‌هاي عاميانه

«پري ‌مار» تركيبي غريب است كه سنايي غزنوي و خاقاني شرواني با استفاده از آن، معشوقكانِ زيبا‌رويِ ديوسيرت را به آن تشبيه كرده‌اند. برخي شارحين و مفسرين اشعار اين دو شاعر، بي هيچ توضيح و تفسيري، از كنارِ اين تركيب گذشته‌اند؛ آن دسته از شارحيني نيز كه در توضيح و واكاويِ آن كوشيده‌اند، معناي درست و به‌‌قاعده‌اي از «پري‌مار» به دست نداده‌اند و گويي در تحليل آن، دچار ابهام و سردرگمي شده‌اند. به باورِ نويسندة اين جستار، تركيبِ «پري‌مار»، سرنوشتي اسطوره‌اي و افسانه‌اي را از سر گذرانيده است؛ زيرا با بررسي اساطير و افسانه‌ها، مي‌توان بر آن بود كه سرنوشت پريان (زن ـ ايزدانِ كهنِ كامكاري و باروري) و ماران، از كهن‌ترين زمان‌ها، به عللي مانند قمري‌بودنِ آنها، پيوندشان با زايندگي و كامكاري، ارتباطشان با جادوگري، و پيوستگي‌شان با آب، به هم گره خورده و در پيوند بوده‌ است. اين ارتباط كه حتي پس از دين‌آوريِ زرتشت و اصلاحات ديني او ادامه مي‌يابد، سبب شده است تركيبي اساطيري به نام «پري‌مار» در قالب يكي از «اسطوره‌هاي تركيبيِ پيكرگرداني» ايجاد شود كه هم نماد زيبايي و كامراني و هم نمادي اهريمني است؛ و سنايي معشوقكان كامران و شهوت‌ران را به آنان تشبيه كند.