نتيجه‌گرايي در اخلاق از منظر تعاليم اسلامي

در اخلاق هنجاري با توجه به ملاكي كه براي تعيين حسن و قبح افعال اختياري انسان ارائه مي شود، دو دسته كلي از نظريات شكل گرفته است كه عبارت‌اند از نظريات نتيجه‌گرايي و نظريات وظيفه‌گرايي. نتيجه‌گرايي رويكردي است كه خوب، بد، درستي و نادرستي عمل را وابسته به نتايج حاصل از عمل مي‌داند. در مقابل، وظيفه‌گرايي نظريه‌اي است كه در ارزيابي عمل اختياري انسان صرف نتيجه را ملاك درستي و نادرستي نمي‌داند. برخي از تقرير‌هاي اين نظريه معيار فعل اخلاقي و ملاك حسن و قبح اعمال و افعال انسان را در هماهنگي و عدم هماهنگي آن‌ها با وظايف از پيش تعين يافته مي داند. مقاله حاضر در صدد بررسي اخلاق اسلامي در رويارويي با اين دو رهيافت در اخلاق هنجاري است. نگارنده بر اين باور است كه آموزه هاي ديني مويد رويكرد نتيجه‌گرايي در اخلاق است. براي اين منظور در اين تحقيق، ضمن اشاره به غايت نهايي اخلاق و بيان نوع رابطه رفتارهاي اخلاقي با آن از منظر تعاليم اسلامي، نشان داده خواهد شد كه از منظر تعاليم اسلامي نظريه اخلاقي اسلام جزء نظريات نتيجه‌گرايي است البته با قرائت خاصي از نتيجه و نتيجه‌گرايي كه در طول مقاله بيان خواهد شد.