جايگاه برهان در منطق بر اساس ابتناء آن بر عليت

تعريف برهان يعني قياس مؤتلف يقيني بيانگر اين امر مهم است كه راز رفعت و عظمت اين صناعت در دانش منطق را بايد از سويي در رابطه غرض آن با غرض تدوين منطق و از سوي ديگر در راز صدق وصول به غرض صناعت برهان در صورت رعايت قوانين مندرج در آن جستجو كرد. در اين نوشتار با روش تحليلي-استدلالي اين نتيجه به دست مي‌آيد كه اولاً دانش منطق با غرض تجميع قواعد عاصم ذهن از خطا در تفكر تدوين شد و صناعت برهان با غرض تجميع قواعد روش كسب علم ممتنع الخطأ در اين دانش جاي گرفت، و ثانياً از آنجا كه كسب يقين در گرو دو اصل تفكر بر مدار واقع و استعمال عنصر ضرورت در تفكر است و قانون عليت تنها قانون تأمين كننده اين دو اصل است، بلندمرتبگي برهان به ابتناء آن بر قانون عليت باز مي‌گردد.