تحليل مهندسي سيستم آبرساني نويافته در بافت تاريخي شهر بروجرد

در اثر اقدامات عمراني گودبرداري در شهرستان بروجرد واقع در استان لرستان، سيستم آبرساني مربوط به حدود دو سده قبل شناسايي گرديد. اين سيستم شامل چهار گلدان سفالي بوده كه از طريق سه لوله سفالي دروني به هم متصل شده اند، به گونه اي كه هر بخش لوله سفالي شامل 6 يا 7 قطعه تنبوشه سفالي است. تاكنون هيچ گونه پژوهش علمي در مورد نحوه كار سازه ياد شده انجام نشده است. در راستاي مسئله مطرح شده سوالات مهمي قابل طرح‌اند: 1ـ هدف اصلي از ايجاد سازه، آبرساني به كدام بخش از بافت تاريخي شهر بروجرد است؟ 2ـ گلدان هاي بين لوله هاي سفالي چه نقشي در سيستم آبرساني دارند؟ اين پژوهش در نظر دارد تا با استفاده از روش هاي ميداني از قبيل مستندنگاري، رجوع به بافت تاريخي و تهيه تصوير و مطالعات كتابخانه اي به اين پرسش ها پاسخ علمي ارائه نمايند. با توجه به اندازه‌گيري‌هاي انجام گرفته در طول تنبوشه ها و فاصله گلدان ها، مشخص شد كه اين سيستم آبرساني با استانداردهاي ذكر شده در منابع معتبر تاريخي در زمينه علوم آب متفاوت است و با توجه به شرايط منطقه اي و به منظور دوام و استحكام سازه، تغييراتي در سازه مربوطه اعمال شده است. گلدان هاي تعبيه شده در بين لوله هاي سفالي كاربردهاي متفاوتي داشته اند؛ چنانكه از آنها به عنوان مقسم و هواگيري سيستم انتقال آب استفاده شده است. همچنين شواهد باستان شناختي نشان مي دهد سيستم آبرساني مكشوفه به منظور تأمين آب ارگ حكومتي و اهداف عام المنفعه مانند آبياري و آبرساني احداث شده و بر اساس مقايسه تطبيقي قدمت آن به اواخر دوره زنديه و اوايل دوره قاجار بر مي گردد.