الگوي پراكنش درختان و رقابت آشكوب‌ها در مراحل تحولي جنگل در توده‌هاي آميخته گيلان

الگوي مكاني و روابط متقابل ميان درختان به‌طور خاص منعكس‌كننده مرگ‌و‌مير، ايجاد روشنه، استفاده از منابع و نيز تعيين كننده پويايي جوامع، توسعه زير آشكوب، استقرار بذور، زنده ماني اوليه، رويش و رقابت است. در اين بررسي سه قطعه نمونۀ يك هكتاري در سه مرحلۀ تحولي اوليه، بلوغ و پوسيدگي در توده‌هاي آميختۀ راش در پارسل شاهد طرح سيستان با هدف بررسي رقابت آشكوب‌هاي مختلف ارتفاعي در مراحل مختلف تحولي جنگل انتخاب و كليه درختان قطورتر از 7.5 سانتي متر به‌تفكيك گونه مورد اندازه‌گيري قطر برابرسينه، ارتفاع و تعيين مختصات دكارتي به‌روش فاصله- آزيموت قرار گرفتند. درختان هر قطعه نمونه با توجه به پراكنش در طبقات ارتفاعي به سه لايه آشكوب پاييني، مياني و بالايي تقسيمبندي و براي تعيين الگوي پراكنش، رقابت و اجتماع‌پذيري ميان آن‌ها از توابع يك و دو متغيره K رايپلي استفاده شد. نتايج نشان داد كه در مراحل مختلف تحولي، پراكنش درختان در آشكوب‌ها و در فواصل مختلف يكسان نيست. اجتماع‌پذيري مثبت درختان راش آشكوب‌هاي بالايي با پايين‌تر در مراحل اوليه و بلوغ و همچنين درختان راش آشكوب بالا با مياني در مرحله پوسيدگي، متأثر از سرشت سايه‌پسندي، محدوديت پراكنش بذور و نقش درختان بزرگتر به‌عنوان پرستار و پناهگاه درختان كوچكتر است. رقابت درختان راش آشكوب مياني با درختان ممرز آشكوب بالا براي دسترسي به حداكثر منابع در هر سه مرحله تحولي مشاهده شد. شناخت الگوها و وقايع طبيعي هدايت شده توسط طبيعت در طول زمان، لازمۀ اجراي عمليات جنگل‌شناسي هدفمند و متناسب با مراحل تحولي توده‌هاي جنگلي است.