پسايندسازي: آزموني براي شناسايي سازه‌هاي نحوي در فارسي

يكي از واحدهاي زباني كه در تحليل دستوري و در پژوهش­هاي مختلف بسيار مورد بررسي قرار گرفته، «سازه‌ها» هستند. تقريباً همه عمليات‌ نحوي بر روي سازه‌ها اعمال مي‌شود و شناسايي نكردن درست آن‌ها، افزون بر ايجاد ابهام نحوي، تحليل عمليات نحوي را نيز در عمل ناممكن خواهد نمود. «آزمون‌هاي تعيين سازه» ابزارهايي هستند كه در سنّت نحو ساختارگرا و در پي آن در كمينه­ گرايي براي شناسايي سازه‌ها و مرز بين آن‌ها معرفي شده‌اند. اين در حالي است كه در زبان فارسي به اين موضوع كمتر از اين ديد توجه شده‌است. در پژوهش حاضر، پس از مرور آزمون­هاي اشاره‌شده در منبع‌هاي گوناگون و بررسي ساخت سازه‌اي زبان فارسي، نخست، فرايند نحوي «پسايندسازي» را كه در زبان فارسي بسيار رخ مي‌دهد، تعريف كرديم. سپس، آن را با ديدي متفاوت و به عنوان آزموني جديد براي شناسايي سازه‌ها كه متناسب با نحو فارسي باشد، مورد تحليل و بررسي قرار داديم. در پايان، اين نتيجه به دست آمد كه مي‌توان سازه‌هاي اصلي جمله، همچون گروه حرف تعيين، گروه حرف اضافه‌اي، گروه صفتي، گروه قيدي و گروه متمم‌نما را با موفقيت با استفاده از اين آزمون شناسايي كرد. همچنين، به برخي محدوديت‌هاي اين آزمون نيز در شناسايي بعضي سازه­ها اشاره شده‌است.