ارزيابي مقدماتي گونه‌هاي مختلف گلابي (.Pyrus spp) بر اساس خصوصيات متمايزكننده بذر، ميوه و رشد اوليه دانهال‌ها

فلات ايران از تنوع بسيار بالاي گونه‌هاي مختلف جنس گلابي (Pyrus )برخوردار است. اين تنوع ارزشمند در سطح گونه مي باشد و ارزش كاربردي آنها در برنامه هاي ملي به نژادي گلابي تاكنون مورد بررسي قرار نگرفته است. بر اين اساس، پژوهش حاضر با هدف ارزيابي تنوع ميوه، بذر و خصوصيات اوليه رشد دانهال‌هاي حاصل از 10 گونه گلابي بومي و مقايسه آنها با سه گونه شرق آسيا در آزمايشگاه پومولوژي گروه علوم و مهندسي باغباني دانشگاه تربيت مدرس در سال‌هاي 1401-1400 اجرا شد. نتايج نشان داد كه در رابطه با خصوصيات بذر، گونه‌هاي P. salicifolia و P. hyrcana و به ترتيب داراي بيشترين و كمترين ضخامت بذر بودند كه مي‌تواند در تمايز گونه‌ها مورد استفاده قرار گيرد. بيشترين و كمترين وزن ميوه به ترتيب با 226/5و 0/67 گرم در دو گونه شرقي شاهد P. bretschneideri و P. betulifolia مشاهده شد. ارزيابي دانهال‌هاي حاصل از گونه‌ها نشان داد كه بلند‌ترين ارتفاع دانهال، بيشترين قطر ساقه، تعداد ميانگره، تعداد برگ و طول دمبرگ مربوط به دانهال‌هاي حاصل از P. communis cv. Dargazi و كمترين آنها در دانهال‌هاي گونه P. pashia بود. براساس تجزيه خوشه‌اي با استفاده از خصوصيات مرفولوژيكي و پومولوژيكي گونه‌هاي گلابي مورد ارزيابي در دو گروه مجزا قرار گرفتند. به طوريكه گروه اول شاملگونه هاي ‌P. communis cv. Dargazi و P. bretschneideri بودكه از نظر صفات پومولوژيك شباهت زيادي داشتند. با توجه به اهميت استفاده از صفت پاكوتاهي در اصلاح و توليد پايه‌هاي گلابي سازگار، لازم است گونه‌هاي پاكوتاه و بويژه گونه P. pashia مورد ارزيابي بيشتر و در مدت طولاني‌تري قرار گيرد.