بازنمايي روان ادراكي نوستالژي تصعيدي مولانا در ساحت گفتمان روايي ني‌نامه

بيان مسئله: مطالعات جديد روان‌شناختي به‌طور اقناع‌كننده‌اي اثبات مي‌كنند كه متغير نوستالژي با ميزان آگاهي و گستره شناختي افراد رابطه‌‌اي بسيار عميق دارد؛ ازهمين‌رو، نبايد نوستالژي را فقط مفهوم و برايندي حسي و حسرت‌آور از يادكرد گذشته‌هاي خاطره‌انگيز دانست كه پيامدي فروكاسته و انفعالي درپي دارد. نوستالژي در فهم واقعي، كاركردي عقلاني و كنشي فعال تلقي مي‌شود كه مي‌توان با ايجاد زمينه گفته‌پردازي و بهره‌گيري از شريك گفتماني به مباني خلاقانه و مولد آن دست يافت.روش: اين مقاله درپي پاسخ‌دادن به اين پرسش‌ها به‌روش مطالعه كتابخانه‌اي به‌شيوه‌‌اي تحليلي است: 1) آيا مي‌توان ني‌نامه را يك متن نوستالژيكي عالي متفكرانه و كدهاي زباني آن را نوعي زبان رفتاري تصعيدي دانست؟ 2) آيا مي‌توان رابطه‌‌اي معنادار از امتزاج نوستالژي و تصعيد در ني‌نامه به دست آورد؟يافته‌ها و نتايج: تمايلات واپس‌زده و تصعيدي به هيچ شكلي در روند زندگي انسان فراموش نخواهند شد و پيوسته به هر طريقي فرد را در چنبره و مخمصه فشار نيروهاي دروني قرار مي‌دهد؛ بنابراين، اين نيروها يا از مجاري زبان و يا از رهگذر ارگانيسم، خود را بروز مي‌دهند؛ از اينجاست كه شعر و شاعر در مطالعات روان‌شناختي بسيار مهم و جدّي به شمار مي‌روند. قدر مسلم با اتكاي همين مفاهيم، مولانا توانسته است ني‌نامه را با ساحتي گفتماني روايي براي تبيين جهاني متفكرانه نوستالژي و زباني تصعيدي مدبرانه فراهم آورد.