مدل ساختاري- تفسيري عوامل موثر بر رفتار خريد سبز (خريد محصولات دوستدار محيط ‌‌زيست)

هدف اصلي پژوهش حاضر بررسي و تحليل رفتار خريد سبز در بين دوستداران و فعالان عرصه محيط‌زيست و در عين حال بررسي يك مدل مفهومي- تحليلي توسعه يافته از عوامل موثر بر رفتار خريد سبز در بين اين قشر از مصرف‌‌كنندگان مي‌‌باشد. روش‌‌شناسي تحقيق تركيبي مي‌‌باشد كه در بخش كيفي به منظور شناسايي عوامل موثر بر رفتار خريد سبز پيشينه تحقيق و مباني نظري مرتبط با موضوع بررسي و مرور شد و از اين طريق مهمترين مولفه‌‌هاي تاثيرگذار بر رفتار خريد سبز شناسايي شد و بخش كمي نيز از طريق تشكيل ماتريس خود تعاملي ساختاري به دنبال طراحي الگوي ساختاري-تفسيري است كه در اين بين تعداد 20 نفر از فعالان و خبرگان عرصه محيط‌زيست انتخاب و در نهايت جمع‌‌آوري اطلاعات از طريق پرسش‌‌نامه محقق ساخته صورت گرفت. بنابراين، پژوهش حاضر از طريق تحليل ساختاري- تفسيري و تحليل ميك مك به دنبال طراحي الگويي مبتني بر دسته‌‌بندي و تفكيك عوامل موثر بر رفتار خريد سبز مي‌‌باشد. نتايج پژوهش نشان مي‌‌دهد كه متغيرها در چهار سطح قرار گرفتند. در بالاترين سطح يعني سطح چهارم متغيرهايي چون نگراني‌‌هاي محيط‌‌زيستي، تعهدات مذهبي و قيمت محصول قرار دارند، به عبارتي اين مولفه‌‌ها به عنوان اركان غايي عوامل موثر بر رفتار خريد سبز شناسايي شدند كه بر ساير عوامل و سطوح پايين تاثير مي‌‌گذارند. نتايج حاصل از تحليل ميك مك نشان داد متغيرها در سه گروه متغيرهاي مستقل يا كليدي (تاثيرگذار)، ارتباطي (پيوندي) و وابسته (تاثيرپذير) قرار گرفتند و هيچ متغيري در گروه متغيرهاي خودگردان قرار نگرفت. در نهايت پيشنهاد مي‌‌شود كه دولت‌‌ها، سياست‌‌گزاران محيط‌‌زيست و شركت‌‌هاي تجاري از طريق راه‌‌اندازي كمپين‌‌هاي تبليغاتي، مردمي و تقويت آموزه‌‌هاي ديني در زمينه رفتار خريد سبز، حس مسئوليت‌‌پذيري، نوع‌‌دوستي و وطن‌‌دوستي را در بين آحاد مردم ارتقا دهند و از اين طريق با صرفه‌‌جويي در منابع، حفاظت از محيط‌‌زيست و پايداري محيطي منافع نسل‌‌هاي آتي را تامين كنند.