تبيين مفهوم اقتصاد مردمي از منظر دوگانه اصالت فرد و جامعه

انديشمندان اجتماعي در مواجه با تعارض فرد و جامعه در طيفي از ديدگاه‌ها قرار گرفته‌اند كه در يكسو، نگراني نسبت به سست شدن پيوندهاي اجتماعي و در خطر قرار گرفتن حيات جامعه برجسته است، و در سوي ديگر، نسبت به آزادي‌هاي فردي و سركوب آن توسط دولت‌هاي اقتدارگرا نگراني‌هايي وجود دارد. تحقق عيني ديدگاه اول در بستر اقتصاد به صورت دولت‌هاي سوسياليستي و يا دولت‌هاي رفاه ذيل ليبراليسم بوده است؛ و ديدگاه دوم به صورت حمايت از بازار آزاد و دخالت حداقلي دولت در اقتصاد، نمود پيدا كرده است. در اين مقاله به تبيين مباني دوگانه بازار و دولت ناظر به اختلاف ديدگاه‌هاي موجود در زمينه اصالت فرد و جامعه، پرداخته مي‌شود. با وجود اختلاف نظر حكماي اسلامي راجع به اصالت فرد و جامعه، در اين مقاله از حكمت متعاليه كه اصالت را هم براي فرد و هم براي جامعه قائل است، براي حل تعارض فرد و جامعه در لايه فلسفي، استفاده شده است. بر اساس مبناي مختار (حكمت متعاليه)، تنها راهكارِ كاهش تعارض فرد و جامعه، نزديك شدن فرهنگ و انديشه افراد جامعه به همديگر است. ليبراليسم، فردگرايي افراطي، و ممنوعيت ورود مباحث ايدئولوژيك در عرصه‌هاي عمومي، موانع اتحاد فرهنگي خواهند بود. ليبراليسم با تشديد تعارض فرد و جامعه، زمينه خشونت و از بين رفتن آزادي واقعي را فراهم مي‌آورد. تحقق عيني مبناي مختار در عرصه اقتصاد، در اين مقاله تحت عنوان «اقتصاد مردمي» تبيين گرديده است. به نظر مي‌رسد اقتصاد مردمي اين قابليت را دارد كه به هر دو دغدغه‌ي آزادي فردي و همبستگي اجتماعي پاسخ گويد.