نقدتخيلي معلقه طرفه بن العبد براساس نظريۀ گاستون باشلار

نقد تخيّلي شيوه‌اي نوين و متفاوت در نقدادبي محسوب مي‌شود كه از قابليّت بالايي در تشخيص جوهرۀ تخيل شعراء  و نويسندگان برخوردار است و گاستون باشلار فيزيكدان و فيلسوف فرانسوي آن را پايه‌گذاري كرده‌ است. در اين نظريه، درك بشر از جهان پديدار با چهار مادۀ اصلي آفرينش يعني آب، آتش، هوا و خاك پيوند برقرار مي‌كند. از نظر باشلار هر شاعر اصيل يا هنرمند بزرگ با عنصري از عناصر چهارگانه ارتباط نزديك‌تري دارد و آن عنصر را در آثار خود به شكل عنصر غالب آشكار مي‌سازد. پديدار شدن اين عنصر در فرآيندي رخ مي‌دهد كه با روان شاعر مرتبط است به طوري كه مطالعۀ اين تصاوير، علاوه بر توليد زيبايي، مي‌ تواند براي آنچه بر روان شاعر گذشته، تبيين قابل قبولي ارائه دهد. از آنجا كه پديدارشناسي تخيل، تصاوير دوگانه را هدف قرار مي‌دهد و آنها را با مفاهيم روان شناسي واكاوي مي‌كند، اين جستار تصاوير مادي مربوط به طرفه را واجد اين ويژگي تشخيص داده و با رويكرد پديدارشناسي و به روش تحليل محتوا، به تبيين شرايط پديدارشدن اين تصاوير و تأثير آنها در روان شاعر پرداخته ‌است. نتايج نشان داده‌‌ كه توجه به دوگانۀ مرگ و زندگي در انديشۀ طرفه، ايماژ‌هاي خاك‌گون و آب‌گون را در اشعار او برجسته ساخته به طوري كه تخيل شاعر را ابتدا به عنصر خاك رسانده و سپس با اضافه كردن عنصر آب، او را به سمت اصلي‌ترين دغدغه‌اش يعني مرگ سوق داده ‌است. بنابراين پديدارشناسي ‌تخيل، با ايجاد نوعي عمليات تصعيد و والايش در روان طرفه در قالب مكان‌نگاري، تبديل تصاوير و تغيير اندازه‌هاي آنها، در نهايت به تسكين شاعر انجاميده ‌است