مردم سالاري روايت در مجموعه داستاني «المكافاه» اثر «ابن‌الدايه»

با توجه به پيچيدگي و جديد بودن مقوله مردم سالاري، طبيعي است كه شمار زيادي از آثار كلاسيك ادبيات عربي كه پايبند سنت ها و اصول مشخص و قواعدي دگماتيسم اند، از آن محروم باشد؛ اما در پاره اي از آثار، نويسنده با تبديل روايت به بستري براي بازتاب صداها، فرهنگ ها و انديشه هاي مختلف، در تلاش است مسائل مردم عادي و طبقات مختلف جامعه را با رويكردي مردمي بيان كند. اين فرايند، زمينه را براي رهايي داستان از بند جزميت و يكجانبه نگري فراهم كرده و به ادغام افكار و فرهنگ ها و القاء خوانش هاي بيشتر انجاميده است. ابن الدايه در كتاب داستاني المكافأه، با تبعيت از واقع گرايي، اوضاع سياسي و اجتماعي عصر طولونيان در مصر را بازتاب داده است و به عنوان نويسنده اي با انديشه مردمي سعي در به هنجارسازي فرهنگ و آشتي دادن ميان عقايد و افكار و سلايق مي نمايد. موضوعي كه فعاليت ابن الدايه در دربار و مركز سياسي قاهره عصر آل طولون كه با اصلاحات گسترده اي همراه بوده، در اتخاذ اين رويكرد، بي تأثير نبود. با توجه به ضرورت كاوش اين قضيه در آثار كلاسـيك عربي، اين مقاله درصدد بررسي روايت مردمي و ويژگي هاي اصلي آن، در كتاب مكافات ابن الدايه است. نتيجه نشان مي دهد كه مجموعه داستاني مذكور، از ويژگي هايي چون تعدد صدا و لحن، شموليت و همه جانبه گري، كثرت گرايي و آشتي دادن فرهنگ ها و افكار و ادغام آنها، بازتاب فرهنگ عامه و كاربرد زبان شفاهي برخوردار است و اثري است با رويكرد مردمي كه با تكيه بر مفهوم آزادانديشي و پرهيز از جزميت روايت شده است