روش شناسي رويكردِ خوانشي نصر حامد ابوزيد از انديشه عبدالقاهر جرجاني

بررسي سير تحولي انديشه هاي اسلامي بيان گر توجه متفكران با رويكردهاي گوناگون به متون ديني است. همين امر، سبب شكل گيري علوم مختلف بر مبناي جهان بيني ديني گرديده تا اينكه علوم مشترك متأثر از آن شدند. اين تأثير و تأثر در حوزه انديشه، به ويژه در زمينه علوم بلاغي بسترساز بسياري از تحولات شد. يكي از متفكران نوانديشِ معاصر عربي، نصر حامد ابوزيد (۱۹۴۳ م) است كه با گزينش تئوري هاي هرمنوتيكي به تطبيق مطالعات خود در انديشه بلاغي عبدالقاهر جرجاني (۴۷۱ هـ) پرداخت. در پرتو اهميت مسئله كه شناخت الگوي فكري جرجاني و بهره برداري هاي صورت گرفته از آراء ايشان توسط ابوزيد با رويكردهاي فكري – انتقادي جديد است، مقاله حاضر كوشيده است تا با رويكرد كيفي و به روش استقرايي به استخراج محلِ استنادهاي ابوزيد از آراء جرجاني، بررسي ريشه هاي فكري و نحوه خوانش اين آراء در انديشه او بپردازد. نتايج تحقيق حاكي از اين است كه نصر حامد با يك رويكرد انتقادي و دو روش: استناد به انديشه متفكران و هرمنوتيك نسبي گرايي به تحليل ميراث اسلامي مي پردازد. وي با خوانش و تغيير روش فكري جرجاني در فهم متن، او را در نسبي گرايي در فرهنگ عربي پيشگام مي داند. ابوزيد با انتساب مؤلفه هايي همچون خواننده محوري، نفيِ قصد متكلم، نفيِ معناي ظاهري و نفيِ استلزامِ معنايي در عبارت هاي داراي معناي مجازي، تعدد قرائت ، تعدد متكلم و برابري اعجاز با برداشتِ نوانديشانه به انديشه جرجاني، وي را جريان ساز رويكردي انتقادي در حوزه فكر معاصر عربي مي داند.