بررسي تغييرات زماني و مكاني خشكسالي هواشناسي، مطالعه موردي: استان كهگيلويه و بوير احمد

پايش خشك‌سالي هواشناسي كه اساس همه خشك‌سالي‌ها است، داراي اهميت زيادي در مديريت و برنامه ريزي منابع آب است. استان كهگيلويه و بوير احمد در جنوب غربي ايران واقع است. با توجه به وجود سرشاخه‌هاي سه رودخانه مهم كشور همچون كارون، مارون و زهره در اين استان، بررسي خشك‌سالي در اين منطقه امري ضروري به نظر مي رسد. بدين منظور ابتدا شاخص‌هاي SPI يك، سه، شش، نه، دوازده، بيست‌وچهار و چهل‌وهشت ماهه خشك‌سالي استان محاسبه شد. سپس سري زماني شاخص‌ها و نقشه‌هاي پهنه‌بندي بررسي گرديد. خصوصيات آماري SPI نشان داد كه در هر 14 ايستگاه، دوره‌هاي خشك و مرطوب به وقوع پيوسته، به‌طوري‌كه در مقياس‌هاي زماني كوتاه‌مدت وقوع خشك‌سالي و ترسالي متناوب بوده است. همچنين محل (ايستگاه‌هاي) وقوع شديدترين و طولاني‌ترين خشك‌سالي و ترسالي‌ها در مقياس‌هاي زماني مختلف تعيين گرديد. نتايج نشان داد كه روند تغييرات خشك‌سالي نه‌تنها در مناطق مختلف،‌ بلكه در يك ايستگاه نيز در مقياس‌هاي زماني مختلف متفاوت است. نقشه پهنه‌بندي خشك‌سالي استان نشان داد كه با افزايش مقياس زماني SPI وسعت خشك‌سالي شديد، بيشتر مي‌شود. شدت خشك‌سالي‌هاي 1، 3 و 6 ماهه در مناطق غربي استان كمتر و در نيمه شرقي بيشتر است. با افزايش مقياس در قسمت‌هاي غربي نيز شدت‌هاي خشك‌سالي بيشتري مشاهده مي‌شود. در غالب ايستگاه‌ها با افزايش مقياس زماني، از فراواني وقوع و شدت خشك‌سالي و ترسالي‌ها كاسته مي‌شود. در بازه زماني موردبررسي باگذشت زمان شدت خشك‌سالي‌هاي 1 و 3 ماهه كاهش و شدت 9 و 12 ماهه افزايش‌يافته است. خشك‌سالي‌هاي 24 و 48 ماهه نيز رو به آغاز است. تحليل كلي كوتاه‌مدت خشك‌سالي (1، 3، 6 و 9 ماهه) نشان داد كه در ايستگاه هاي پرباران دارشاهي، چيتاب و قلعه رئيسي خشك‌سالي‌هاي كوتاه‌مدت عميق تري رخ‌داده است. در تحليل خشك‌سالي بلندمدت (12، 24 و 48 ماهه) نتايج دال بر وقوع خشك‌سالي‌هاي ممتد است كه اعلام هشداري براي بهره‌برداران رودخانه ها است. از نقشه‌هاي پهنه‌بندي SPI در بازه‌هاي زماني مختلف مي‌توان جهت برنامه‌ريزي تأمين آب كشاورزي، همچنين انتخاب مكان مناسب براي تأسيس دامداري و ديگر صنايع كوچك و بزرگ در منطقه بهره برد.