بررسي تنوع مورفولوژيك و محتواي پارتنوليد برخي جمعيت هاي بابونه كبير (Tanacetum parthenium (L.) Schults-bip)

بابونه كبير Tanacetum parthenium (L.) Schults-bip گياه دارويي چندساله از خانواده كاسني (Asteraceae) و منبع غني از سزكوئي‌ترپن لاكتون پارتنوليد است كه اثرهاي ضد سرطاني، ضد التهابي، ضد اسپاسم و به‌ويژه ضد ميگرن آن گزارش شده است. در اين تحقيق اندام هوايي پنج جمعيت وحشي اين گياه از استان‌هاي مازندران (مرزن‌آباد، سياه‌بيشه و ولي‌آباد) و تهران (آهار و گچسر) در سال 1399 در مرحله گلدهي كامل برداشت شد و صفات مورفولوژيك و محتواي پارتنوليد آنها ارزيابي گرديد. نتايج، تفاوت معني‌دار در سطح احتمال 1% را ميان جمعيت‌هاي مورد مطالعه براي همه صفات نشان داد. بيشترين ارتفاع بوته (130 سانتي‌متر)، وزن خشك گل (8.60 گرم بر بوته) و محتواي پارتنوليد (0.33 ميلي‌گرم بر گرم وزن خشك سرشاخه گلدار) به‌ترتيب در جمعيت‌هاي گچسر، سياه‌بيشه و مرزن‌آباد مشاهده شد. محتواي پارتنوليد با صفات طول برگ، تعداد شاخه جانبي و قطر تاج همبستگي منفي و با صفت تعداد كاپيتول همبستگي مثبت و معني‌دار در سطح احتمال 5% نشان داد. تجزيه خوشه‌اي، پنج جمعيت بابونه كبير را در دو گروه اصلي جاي داد. تجزيه به عامل‌ها نشان داد كه سه عامل اول توانستند 93.06% از كل واريانس را توجيه كنند. به‌طور كلي، نتايج نشان‌دهنده وجود تنوع بالا در جمعيت‌هاي بابونه كبير براي استفاده در برنامه‌هاي به‌نژادي و كشت و اهلي كردن اين گونه مي‌باشد.