مبناي حقوق بشري استثنائات حمايت از آثار ادبي و هنري

زمينه و هدف: از همان ابتداي وضع قوانين داخلي و خارجي در حوزه حقوق مالكيت ادبي و هنري استثنائاتي از قبيل استفاده شخصي، استفاده توسط كتابخانه ها، موسسات آموزشي و همچنين معيارهايي مانند آزمون سه گام كنوانسيون برن بر حقوق مادي مولفان و هنرمندان وضع گرديده است. از آنجاييكه هدف قانون گذار در وضع قوانين مالكيت فكري حمايت از حقوق مادي و معنوي پديدآورندگان مي باشد اين پرسش مطرح مي گردد كه علت وجود اسنثنائات مذكور كه منجر به استفاده از آثار فكري بدون كسب اجازه از پديدآورنده مي‌گردند چيست؟روش: اين پژوهش با روش تحليلي_توصيفي به مطالعه منابع مرتبط با موضوع و گردآوري اطلاعات پرداخته است.يافته‌ها و نتايج: با بررسي چرايي پيش بيني اين استثنائات مشخص مي‌گردد كه مباني متعددي همچون حمايت از حق هاي بشري، عوامل اقتصادي، برقراري رفاه و عدالت اجتماعي، عوامل ناشي از توسعه فن آوري و در حقوق ايران دلايل فقهي منجر به پيش بيني استثنائات گرديده است. مقاله حاضر صرفا با پرداختن به يكي از اين مباني كه حمايت از حق هاي بشري مي باشد نتيجه گيري مي نمايد رويكرد حقوق بشر حفظ تعادل بين حقوق پديدآورندگان آثار فكري و منافع جامعه در دسترسي به اين آثار است و حق هاي بشري همچون آزادي بيان، آزادي دسترسي به اطلاعات، بهره مندي از منافع پيشرفت هاي عملي و مشاركت در حيات فرهنگي از مباني اصلي وضع استثنائاتي در حمايت از آفرينش‌هاي فكري بوده اند.