بررسي تطبيقي ديدگاه مفسران درباره «ذنب» منسوب به پيامبر و ارتباط آن با عصمت پيامبر در آيه دوم سوره مباركه فتح

يكي از مباحث كلامي مهم مسئله عصمت پيامبران است. اين مسئله باعث گرديده است كه اقوال متعددي نزد فريقين مطرح گردد. مي‌توان يكي از دلايل تضارب آرا در اين موضوع را آياتي نظير آيه دوم سوره مباركه فتح عنوان نمود كه به‌ظاهر، گناه را به رسول اكرم؟صل؟نسبت مي‌دهد. اين مهم موجب شد كه دانشمندان اسلامي در رابطه با اين آيه شريفه و معناي ذنب مواضع متفاوتي داشته باشند؛ به‌طوري‌كه مشخصاً گناه را از ساحت قدسي رسول اعظم مبرّا دانسته، آن را به وجوه متعددي از قبيل 1. آمرزش گناه امت و شيعيان امت با شفاعت رسول اكرم؛ 2. رفع نگراني‌هاي حضرت نسبت به آينده؛ 3. رفع وخامت پيامد رسالت و دفع قدرت حرب مشركين؛ 4. كينه مشركان نسبت به رسول اكرم؟صل؟؛ 5. تبعات و پيامدهاي رسالت رسول اكرم؟صل؟، معنا كرده‌اند. در مقابل اين تفسير، وجوهي ديگر اقامه شده است كه ضمن تأييد صدور گناه از حضرت رسول يا ترك اولي به حضرت رسول نسبت داده‌اند و چنين اذعان كرده‌اند كه مسئله عصمت انبيا صِرفاً در محدوده دريافت و ابلاغ وحي است و حتي انبيا هم مي‌توانند دچار خبط و خطا گردند. با تحليلي كه در اين جستار صورت گرفت مي‌توان بيان كرد كه بهترين قول درباره معناي ذنب در آيه مزبور، معناي مرتكز آن نيست، بلكه همان تبعات و پيامدهاي رسالت رسول اكرم معناي ذنب خواهد بود.