ويژگي‌هاي سبكي و زباني حقايق‌الاخبار خورموجي

حقايق‌الاخبار، تأليف ميرزا جعفرخان حقايق نگار خورموجي، يكي از منابع مهم تاريخي عصر قاجار به شمار مي‌رود. مورخان و محققان غالباً به ويژگي‌هاي تاريخ‌نگاري و تاريخ‌نگري اين اثر پرداخته‌اند و به ويژگي‌هاي سبكي و زباني آن، نيز جايگاه اين اثر در نثر دوره‌ي قاجار، چندان توجه نشان نداده‌اند. نظر به اهميت بحث، شناخت ويژگي‌هاي زباني و سبكي كتاب حقايق‌الاخبار و نسبت آن با نثر تاريخي اين دوره، موضوع شايسته‌ي درنگي است كه تبيين ابعاد و زواياي آن پژوهشي جامع و مستقلي را طلب مي‌نمايد. از اين رو اين جستار، با روشي توصيفي‌ـ تحليلي درصد پاسخ گويي به اين سوالات است كه ويژگي‌هاي سبكي و زباني حقايق‌الاخبار چه بوده و چه جايگاهي در ميان ادبيات منثور و تاريخي دوره‌ي قاجار داشته است؟ يافته‌ها نشان مي‌دهند كه ويژگي‌هاي سبكي و زباني خورموجي در حقايق‌الاخبار مشتمل بر مواردي، چون: گرايش غالب نويسنده به ساده‌نويسي، واقع‌گرايي، در عين وجود پاره‌اي از ويژگي‌هاي نثري و زباني گذشته از قبيل: رسوخ لغات تركي، مغولي، استفاده از ضرب‌المثل‌هاي فارسي و عربي و اصطلاحات نجومي، استعانت نويسنده از آرايه‌هاي ادبي، بهره‌گيري از اشعار، آيات قراني و احاديث مي‌باشد. همچنين نشان مي دهد كه نويسنده با وجود بهره‌گيري از برخي ويژگي‌هاي سبكي و زباني متون گذشته، غالباً التزام خود به ساده‌نويسي را به اشكال مختلف، حفظ نموده و با اعمال آن در امر تاريخ‌نويسي، اثري روان و به دور از نثر مصنوع و متكلفانه‌ي مرسوم خلق نموده است.