پالايش محتوا در سنجۀ حق‌هاي بنيادين و رهيافت‌هاي جرم‌شناختي؛ نقد وضع موجود و درآمدي بر وضعيت مطلوب

پالايش محتوا يا فيلترينگ رايج‌ترين راهبرد پيشگيري از جرم در فضاي مجازي ايران شناخته مي‌شود. كارآمدي اين راهبرد پيشگيرانه، همچون ديگر راهبردهاي پيشگيري از جرم، در گرو عادلانه و علمي‌بودن آن است. در اين نوشتار، كمّيت و كيفيت پالايش محتوا در پرتو حق‌هاي بنيادين و رهيافت‌هاي دانش جرم‌شناختي بررسي شده است. بنابر يافته‌هاي اين پژوهش، پالايش محتوا به شيوۀ جاري «نافرماني مدني» و «عمومي‌شدن جرم» در فضاي سايبر را در پي داشته است. در اين مقاله پيشنهاد مي‌شود كه در راستاي دستيابي به پيشگيري عادلانه و نظريه‌مند در فضاي سايبر، با تعديل سياست فيلترينگ به شيوۀ جاري، «الگوي پيشگيري مشاركتيِ حق‌بنياد» در دستور كار قرار گيرد تا شهروندان فضاي مجازي رأساً موضوع پيشگيري را به‌مثابۀ يك حق (حقِ مشاركتِ فرهنگي) دنبال كنند؛ چه آن‌كه اگر پيشگيري از جرم در «الگوي حق‌مدار» و از گذر «تدابير جامعوي» و به‌صورت ريزومي طرح‌ريزي شود، كارآمدي بيشتري خواهد داشت.