فرش زمينه‌سفيد فارس با نقوش ايزد زامياد و تيشتر يا خضر و الياس نبي

فرش‌هاي «عرب‌جني» فارس با توجه به رنگ زمينه، به دو دستهٔ اصلي سفيد و آبي تقسيم مي‌شوند. اين نمونه فرش حاوي نقوش متنوع و متعدد از جانداران، گياهان و موجوداتي است كه «اجنه» خوانده مي‌شوند. خصلت اصلي فرش عرب‌جني، فقدان نقشه از پيش تعيين‌شده/ ذهني‌بافي است. ايزدبانوي ناهيد/ آب تنها نقش مشترك در تمام نمونه‌ها است. نقش «پادشاه اجنه/ صخرجني» نيز مختص به فرش‌هاي زمينه‌آبي (تيره و روشن) است. اما فرش‌هاي زمينه‌سفيد خصلت‌ها و نقوش ديگري دارند؛ زيرا علاوه‌ بر تكثر و تعدد نقش ايزدبانوي ناهيد نسبت به همتاي آبي‌اش، بانويي با دامن قهوه‌اي به ‌همراه دانه‌هاي رنگين و بالاتنه آبي، حوالي ايزدبانوي ناهيد ايستاده كه ايزدبانوي اشتاد و ياريگر ايزد تشتر است. شناسايي مرد/ مردان سبز و آبي‌پوش به‌ عنوان همراهان ايزدبانوي اشتاد از ضروريات پژوهش است. با توجه به متون ديني زرتشتيان، مرد/ مردان ايزدان زامياد و تيشترند كه در ادوار اسلامي ايران به خضر و الياس نبي تبديل شده‌اند. گاه فقدان مرد/ مردان سبز و آبي‌پوش، با نقوش نمادين تيشتر/ الياس و زامياد/ خضر به صورت رود روان و گياهان در مركز فرش جايگزين شده است. فرش «عرب‌جني» سفيد در زمره فرش‌هاي نجومي است كه گاه‌شماري و زمان گاهنبارهاي آفرينش زمين و گياه را يادآوري مي‌كند. روش گردآوري اطلاعات به ‌صورت كتاب‌خانه‌اي، با رويكرد مقايسه‌اي و توصيفي‌تحليلي است.