تحليل پوياي ابعاد اقتصادي، زيست محيطي و اجتماعي پايداري كشاورزي در استان‌هاي ايران با رويكرد شاخص‌ها

در تداوم حيات بشري، كشاورزي و توليدات آن نقش بنياديني را ايفا مي كنند. با ارزيابي ميزان پايداري كشاورزي و مشخص كردن روند حركت رو به توسعه كشاورزي و تهديدهاي پيش روي آن، مي توان نسبت به توصيه، شكل گيري و اتخاذ اقدامات واقع بينانه براي بهبود پايداري در بخش كشاورزي اقدام نمود. در همين راستا هدف مطالعه حاضر، ارزيابي شاخص هايي در ابعاد سه گانه اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي پايداري كشاورزي در سطح استان هاي كشور مي باشد. به اين منظور از آخرين اطلاعات در دسترس آمارنامه هاي وزارت جهاد كشاورزي، نتايج آمارگيري نيروي كار مركز آمار ايران و سالنامه هاي آماري استان هاي مختلف استفاده شد. در بعد سنجش پايداري محيط زي تنوع محصول، ميزان مصرف كودهاي شيميايي و آلي، و مصرف آفتكش ها، در بعد اقتصادي از شاخص كوانتومي توليد محصولات و ثبات در توليد محصول، و در بعد اجتماعي از دو شاخص اشتغال نيروي كار روستايي و امنيت غذايي روستايي بهره گرفته شد. از مهم ترين نتايج حاصل از اين تحقيق مي توان به وضعيت مناسب عموم استان هاي كشور از لحاظ تنوع كشت با استفاده از شاخص هرفيندال، لزوم كاربرد و مديريت بهينه كودهاي آلي در كليه استان هاي كشور به خصوص در استان گلستان، ميزان بالاي مصرف سموم شيميايي در استان هاي شمالي و جنوبي كشور، روند ثابت يا كاهش معني دار شاخص كوانتومي توليد محصولات در اكثر استان ها، كاهش محسوس نرخ اشتغال جمعيت روستايي در استان چهار محال و بختياري، و سهم بيشتر هزينه كرد براي خريد مواد غذايي در روستاهاي استان سيستان و بلوچستان اشاره كرد. توسعه مبارزه بيولوژيك عليه آفات (به ويژه در مورد برنج و گوجه فرنگي)، پرداخت يارانه غير مستقيم نهاده در مورد كودها و آفت كش هاي آلي و زيستي، حفاظت از منابع پايه خاك و آب به منظور پايدارسازي توليدات، و تنوع بخشي به منابع درآمدي و معيشتي كشاورزان خرده پا با اولويت استان هاي كمتر برخوردار مانند سيستان و بلوچستان و كردستان، از پيشنهادات مطالعه حاضر مي باشد.