تأثير تبيين عليت بر مبناي وجود رابط در حكمت متعاليه بر مسلك اخلاقي علامه طباطبايي

به نظر مي‌رسد از نقاط ضعف فلسفه اسلامي در طول تاريخ فلسفه اين نيست كه انتزاعي و ذهني محض باشد؛ بلكه اشكال عمده اين است كه غالباً به‌صورت ذهني صرف باقي مانده و امتداد عملي نيافته است. البته در اين ميان، فلاسفه‌اي چون علامه طباطبايي(ره) به برخي مباحث فلسفي امتداد عملي بخشيده‌اند. از جمله اين تلاش‌ها، تبيين خاصي از عليت است كه در حكمت متعاليه وجود دارد؛ به اين‌گونه كه ملاصدرا از مسأله وجود رابط به‌طور بديعي در بحث عليت بهره برده است. شاگردان مكتب متعاليه (مانند علامه طباطبايي) نيز به اين مسأله توجه شايسته‌اي داشته‌اند. علامه طباطبايي(ره) در مسلك اخلاقي خود كه درواقع خود برگرفته از مسلك اخلاقي ويژه قرآن (روش احراقيه) است، اين تبيين ويژه از عليت را به‌كار گرفته كه در بحث‌هاي تفسيري وي نيز متبلور است. طبق اين تبيين، معلول در حكم وجود رابط و عين‌الربط به علت است. لذا توجه و درك اين‌ نگاه توحيدي سبب رفع رذايل اخلاقي مي­شود؛ زيرا ريشه رذايل در انسان، همان نفس اماره و منيت اوست. درحالي‌كه نگاه يادشده، جايي براي منيت انسان باقي نمي‌گذارد.