شكاف‌هاي اجتماعي درون‌قومي و پيامدهاي سياسي آن در ايران؛ مطالعه موردي كُردها

مسئله كُردها يكي از مسائل قومي در ايران معاصر بوده است. در عمده پژوهش‌هايي كه در ارتباط با كُردها انجام شده است، بيشتر به چگونگي ارتباط كردها با دولت و كمتر به زيست اجتماعي - سياسي دروني آن‌ها پرداخته شده است. به‌عبارتي، مفروض اصلي بيشتر پژوهش‌هاي مرتبط با كُردها بر همگون بودن جماعت كُردي تأكيد دارد. درحالي‌كه از ديدگاه اين نوشتار، كُردها مانند بسياري از جماعت‌هاي ديگر، گروهي همگن نيستند. به‌عبارتي، پويايي تحولات اجتماعي كُردها مبتني‌بر دو تمايز سنت - مدرنتيه و هم‌گرايي - واگرايي منجربه پديدارشدن شكاف‌هاي اجتماعي در ميان آن‌ها شده است؛ بنابراين، در همين راستا، تلاش شده است با رهيافت جامعه‌شناسي تاريخي و بهره‌گيري از مطالعات كتابخانه‌اي و تكنيك مصاحبه، به بررسي مهم‌ترين شكاف‌هاي اجتماعي و پيامدهاي سياسي آن در ميان كُردها پرداخته شود. نتايج اين پژوهش نشان داد كه مجموعه‌اي از شكاف‌هاي ساخت اجتماعي سنتي و مدرن مانند شكاف‌هاي قبيله‌اي، مذهبي، زباني، نسلي و جنسيتي در كنار برخي شكاف‌هاي سياسي مانند منازعات ايدئولوژيك، رقابت نخبگان سياسي و كشمكش‌هاي حزبي و درون‌حزبي در ميان كُردها سبب شده است كه هويت سياسي كُردها يك هويت سياسي متكثر باشد و هيچ جريان سياسي در ميان كُردها نتواند هژمونيك شود.