اكفراسيس، توصيف و رئاليسم در مجموعه‌ داستان كوتاه زائري زير باران

عنصر توصيف، همواره از پايه‌هاي اساسي ادبيات داستاني، با هر سبك نوشتاري محسوب مي‌شود؛ امّا نمود آن در آثار رئاليستي، از تشخّص بيشتري برخوردار است؛ زيرا فضاي كافي براي ارائۀ يك توصيف كلامي، يعني اكفراسيس، جهت تجسّم هرچه بهتر مخاطب، باز است. در دهه‌هاي اخير، نظريه‌هاي متعدّدي از كاركردهاي توصيف در آثار مختلف نظريه‌پردازان غربي مطرح شده و در باب اهميت اين عنصر، سخن‌ها رفته است. بر همين اساس، اثر رئاليستي زائري زير باران، از احمد محمود، مبناي پژوهش قرار گرفت. احمد محمود از جمله نويسندگان برجسته و ممتاز دوران معاصر است كه محيط و جغرافيا بر زبان و سبك نويسندگي او اثر گذاشته است. اين برداشت، بدون شك، به‌دليل قدرت عنصر توصيف در داستان‌هاي اوست. مجموعۀ زائري زير باران، شامل دوازده داستان كوتاه است. اين داستان‌ها در عين سادگي بيان و محتوا، ترسيم‌كنندۀ سبك توصيف‌گراي نويسنده در بيان مضامين و دغدغه‌هاي غالب اوست. با تعمّق و غور در اين مجموعه، به‌درستي درمي‌يابيم كه توصيف، از جوهره‌هاي اصلي اين اثر محسوب مي‌شود و نحوۀ روي‌دادن حوادث، احوال شخصيت‌ها و موقعيت‌ها با قلم توصيف‌گراي نويسنده، جهاني هنري را مي‌آفريند. اين توصيفات، به داستان، حالت نمايش‌نامه مي‌دهند و رئاليستي‌اند. در اين پژوهش درمي‌يابيم كه هدف نويسنده از توصيف، نشان‌دادن درد و رنج و ناكامي مردم جنوب است و به‌طور مستقيم و غيرمستقيم، فقر و استبداد حاكم بر جهان داستاني خود را به خواننده القا مي‌كند. اين پژوهش با شيوۀ توصيفي-تحليلي و روش كتابخانه‌اي انجام گرفته است. سعي شده ضمن بيان اجمالي مفاهيم اكفراسيس و توصيف (تاريخچه و كاركردهاي توصيف)، توصيفات موجود در اثر رئاليستي مذكور با ذكر شواهد كافي، بررسي شده و هدف نويسنده از آوردن اين‌گونه توصيفات نقد شود.