ارزيابي كيفيّ ترجمه عربي سير العباد إلي المعاد سنائي غزنوي بر اساس نظريه آنتوان برمن

رابطۀ ميان سرودن شعر و ترجمۀ شعر، رابطۀ تفكّر و تأمّل است. هر مترجم شعر در درجۀ اوّل، يك تأويلگر متن است و تأويل‌هاي خود را بازنويسي و بازسرايي مي‌كند. نزديك‌كردن خوانش‌هاي مترجم به متن اصلي، مستلزم شناخت جهان و زبان شاعر است. البته اين به‌معناي ارائۀ معناهاي بسته نيست؛ بلكه پي‌بردن به آن معناي غايي متن است كه گسترۀ تأويل‌هاي بي‌پايان را در خود نهفته دارد؛ يعني حسّ ناب متن. آنتوان برمن در نظريۀ گرايش‌هاي ريخت‌شكنانۀ خود، با هدف برجسته‌ساختن اهميت ديگري و فرهنگ بيگانه در ترجمه و احترام به غرابت و بيگانگي متن اصلي، بر اين اعتقاد است كه مترجم بايد از جهت شكل و محتوا، مقيّد به متن مبدأ و وفادار به آن باشد. در اين جستار، با روش توصيفي- تحليلي و از منظر مطالعات توصيفي فرايندمدار ترجمه، ترجمۀ عربي يوسف عبدالفتّاح از كتاب سير العباد الي المعاد بر اساس هشت مورد از مؤلّفه‌هاي تحريف متن از ديدگاه برمن بررسي مي‌شود كه عبارت‌اند از: عقلايي‌سازي، واضح‌سازي، اطناب كلام، آراسته‌سازي، تخريب سيستم زباني، تخريب اصطلاحات و عبارات، غنازدايي كيفي و غنازدايي كمّي. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد علّت اصلي انحراف ترجمۀ عربي سير العباد الي المعاد از متن اصلي، ناآشنايي مترجم با زبان فارسي، تمايزات مربوط به ساختار دستوري و همچنين تطابق‌نداشتن كامل دامنۀ اطلاق واژه‌ها در دو زبان عربي و فارسي است كه طبيعتاً ناشي از اختلاف فرهنگ، تمدّن، عادات و رسوم دو قومي است كه به اين دو زبان سخن مي‌گويند.