تحليل نظريه ي‌ انتقال فناوري زرين‌فام شيشه روي سفال، بر مبناي رساله «الدرّه المكنونه» و نخستين آثار تاريخي موجود

طبق نظريه انتقال فناوري زرين‌فام از شيشه روي سفال، تكنيك زرين‌فام در قرن دوم ق ابتدا توسط شيشه‌گران در مصر به كار گرفته شده و سپس اين فناوري به‌تدريج از مصر به سوريه، عراق و ايران منتقل و توسط سفالگران عراقي در قرن سوم ق بر روي سفالينه‌ها انتقال داده شده است. از طرفي رساله «الدرّه المكنونه» تأليف جابر ابن حيان در قرن دوم ق نگاشته شده و مشتمل بر دستورالعمل‌هاي متعدد در خصوص زرين‌فام است. بنابراين در اين پژوهش، به تحليل نظريه‌ فوق و تطبيق آن با رساله «الدرّه المكنونه» پرداخته خواهد شد. يافته‌ها نشان مي‌دهد انتقال زرين‌فام از شيشه روي سفال هم‌راستا با دستورالعمل‌هاي رساله بوده، بدين معنا كه فناوري زرين‌فام ابتدا توسط شيشه‌گران ابداع و سپس سفالگران نيز از آن الگوبرداري كرده‌اند. اما نتايج پژوهش و تحليل تاريخي رساله، تطابق با نظريه‌ فوق را در بُعد مكاني مورد تأييد قرار نمي‌دهد.