اثر مديريت آبياري بر شاخص‌هاي بهره‌وري مصرف آب محصول يونجه

تحقيق حاضر با هدف پايش بهره وري مصرف آب محصول يونجه و بررسي اثر اصلاح برنامه آبياري بر كاهش مصرف آب و ارتقاي شاخص هاي بهره وري انجام شد. در مرحله اول تحقيق، تعداد 11 مزرعه يونجه واقع در استان زنجان انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفت. عوامل مرتبط با بهره وري نظير شدت جريان ورودي به مزارع، حجم آب مصرفي، برنامه آبياري، مديريت تغذيه، عملكرد محصول، هزينه هاي توليد و درآمد حاصل از فروش محصول تعيين و شاخص هاي فيزيكي و اقتصادي بهره وري مصرف آب محاسبه شد. در مرحله دوم، اصلاح مديريت آبياري به عنوان راهكار اجرايي به منظور بهبود بهره وري مصرف آب در شرايط واقعي مزرعه در قالب قطعات كنترل شده اجرا و با وضع موجود مقايسه شد. بر اساس نتايج حاصل از پايش هاي ميداني، ميانگين حجم آب آبياري در مزارع يونجه در حدود 14250 متر مكعب در هكتار و ميانگين شاخص هاي بهره وري مصرف آب CPD، BPD و NBPD به ترتيب برابر 0/79 كيلوگرم بر متر مكعب، 13/1 و 8/9 هزار ريال بر متر مكعب برآورد شد. به طور ميانگين اعمال برنامه صحيح آبياري در قطعات كنترل شده منجر به كاهش 49/5 درصدي حجم آب آبياري و به تبع آن افزايش 72 درصدي شاخص بهره وري فيزيكي شد. تثبيت الگوي اشتباه برنامه آبياري و عدم كنترل و نظارت بر بهره برداري از منابع آب دلايل اصلي مصرف بي رويه آب در مزارع يونجه شناخته شد. نتايج مرحله دوم اجراي پژوهش نشان داد، تنها با اصلاح مدت زمان آبياري مي توان حجم آب آبياري را بطور قابل ملاحظه اي كاهش و بهره وري مصرف آب را بهبود بخشيد.