هستي‌شناسي فضاي سايبر؛ ماهيت و مختصات

در پرتو پيشرفت فناوري و ديجيتالي‌شدن اطلاعات، قلمرو نويني از وجود (هستي)، كه از آن به فضاي سايبر تعبير مي‌شود، به دست انسان مدرن گشوده شد كه در عين بنياد داشتن در جهان مادي، به‌گونه‌اي موازي در كنار آن جريان داشته و زيست‌جهان دومِ انسانِ معاصر را رقم زده است. تأمل در باب اين كه اين فضا چه جايگاه و شأني در عالَم هستي دارد و ويژگي‌هاي هستي‌شناختي آن كدامند، از بايسته‌هاي پژوهشيِ روز به‌ نظر مي‌رسد. هستي-‌شناسي فضاي سايبر كه از سنخ مطالعات نظري اين حوزه است، مي‌تواند نقشي تعيين‌كننده در شناسايي، ذهنيت و سو‌گيري فكري و رفتاري ما در تعامل با اين فضا ايفا كند. پژوهش حاضر با روش كتابخانه‌اي و با رويكرد فلسفي و عقلي، به تبيين سنخ وجود فضاي سايبر و مهم‌ترين مختصات هستي‌شناختي آن پرداخته است. يافته‌هاي پژوهش حاضر عبارتند از: اشياء موجود در فضاي سايبر، اولاً واقعي‌ اند، نه موهوم و خيالي؛ ثانياً از سنخ وجود عيني هستند؛ ثالثاً هويتي مثالي‌گونه دارند و رابعاً از سنخ وجود حقيقي هستند، نه اعتباري. همچنين ازآنجاكه امروزه فضاي سايبر، قلمروهاي پيشينِ وجود را درنورديده و بر آنها سيطره يافته، اين فضا همچون واقعيت حاد رخ نموده است. همچنين اهم مختصات هستي‌شناختي فضاي سايبر عبارتند از: ديجيتالي ‌بودن،‌ ابديت نسبيِ زماني، گسستگي مكان از زمان و طرح مسأله فضاي بي‌مرز، حافظه مجازي، فرامتني يا هايپرتكست بودن، شبكه‌اي و تعاملي بودن.