عوامل آزادي فكر در قرآن و بررسي موانع درون‌ديني و برون‌ديني آن و ارائۀ راهكارها از نهج البلاغه

اين پژوهش بررسي و ارائه سندي از جايگاه آزادي و رهايي فكر در مسير اعتلاي فكري و عقلاني در قرآن است. بدين منظور، آيات قرآن به آيات رهايي‌بخش و آيات مربوط به اسارت‌ آفريني به ‌عنوان عوامل و موانع درون‌ديني تقسيم ‌بندي شده‌اند. همچنين موانع برون‌ديني نيز در زمينۀ فرهنگي و معرفت ديني ارزيابي مي ‌شوند. جهت برون رفت از موانع، راهكارهايي از نهج البلاغه ارايه مي گردد. روش پژوهش، روش تحليل مفاهيم، روش استنتاجي است. بر اين اساس، عوامل آزادي فكر باعث اعمال اختياري و فضايلي چون گذشت و تقوا موجب رهايي از اسارت‌هاي دروني و رذايل اخلاقي و سبب آزادي وتوسعه فكر مي‌گردد. همچنين براي دفع و رفع موانع درون‌ديني، همچون تقليدكور و عدم پيروي از عقل، راهكار مناسب را عبرت‌پذيري از گذشتگان، تبعيت كردن از عقل، در برابر رفتارهاي جاهلانه، شك، ترديد، شبهه، فريب‌كاري و ارتداد و رهايي از تبعيت از هواي نفس مي ‌داند. موانع برون‌ديني شامل نوع معرفت ديني در دوره‌هاي مختلف و چگونگي استنباط آيات از متون اسلامي است. موانع فرهنگي نيز موجب سلب آزادي فكر مي ‌شوند. راهكارهاي ارايه شده از نهج البلاغه، سبب عبور از اين موانع و معرفت بيشتر و تقويت پايه هاي ايمان شده و راه وصول به يقين را  نيز ميسر مي ‌سازد.