مفهوم‌سازي «نفس» در خطبه‌هاي نهج‌البلاغه بر مبناي استعاره مفهومي

استعاره مفهومي به عنوان يكي از مهمترين نظريه‌هاي شناختي، حوزۀ وسيعي از زبان و تجارب را تشكيل مي‌دهد كه در آن يك حوزۀ مفهومي بر اساس حوزۀ مفهومي ديگر فهميده مي‌شود. يكي از مؤلفه‌هاي مورد توجه در استعاره مفهومي، مفهوم سازي است كه زبان با ايفاي نقش در اين فرايند، زمينه فرايندهاي پيچيده تلفيق مفهومي را فراهم مي‌نمايد. مفهوم نفس به عنوان يكي از مباحث مهم موجود در نهج البلاغه، در قالب‌هاي استعاري گوناگوني نمود يافته و بررسي چگونگي مفهوم سازي آن مي‌تواند تناظرها و زواياي نهفتۀ محتوايي موجود در آن را، فراديد مخاطب قرار دهد. بر اين مبنا پژوهش حاضر با روش توصيفي– تحليلي به چگونگي مفهوم سازي نفس در خطبه هاي نهج البلاغه پرداخت و به اين نتايج دست يافت كه امام علي عليه السلام جهت تبيين مفهوم نفس از حوزه‌هاي مبدأ متفاوتي چون؛ انسان، سرمايه، كالا، حيوان سركش و... بهره برده و نام نگاشت نفس به مثابۀ انسان از بسامد بالايي برخوردار است و بازنمايي نفس بر اين مبنا، اين امكان را براي مخاطب فراهم مي‌نمايد تا از طريق حوزه‌هاي ملموس‌تر، به درك آسانتر و گسترده‌تري نسبت به لايه‌هاي مختلف نفس برسد.