اثربخشي مالكيت معنوي بذر بر حقوق كشاورزان كوچك‌مقياس

از ابتداي پيدايش كشاورزي، كشاورزان كوچك‌مقياس بذرهاي مشتركي را كه نتيجۀ برداشت‌هاي متوالي آنهاست، انتخاب، ذخيره، استفاده و مبادله مي‌كنند و در عين حال روش‌هاي جديدي را با استفاده از دانش به دست آمده در طول اين مسير براي ايجاد محصولي با كيفيت‌تر پيش‌ مي‌گيرند. ازآنجاكه بذرها عنصر اساسي نظام‌هاي غذايي در سراسر دنيا هستند، امروزه نيز اكثريت غريب به اتفاق مردمي كه به‌ويژه در كشورهاي در حال توسعه زندگي مي‌كنند، همچنان به نظام غذايي و بذر همين دست از كشاورزان براي تأمين امنيت غذايي و تنوع زيستي تكيه دارند. از اين نقطه‌نظر، به رسميت شناختن حق بذر براي كشاورزان كوچك‌مقياس ضروري مي‌نمايد؛ امري كه در شماري از اسناد بين‌المللي گنجانده شده است. از طرفي پس از انقلاب صنعتي و تأسيس سازمان جهاني تجارت، توجه به بازار جهاني بذر، گرايش رو به رشدي به به‌نژادگري و فناوري‌هاي نوين در اين خصوص ايجاد شد و مدل‌هاي تجاري بهبود شرايط كه به حقوق مالكيت معنوي مربوط مي‌شد، ظاهراً انگيزه‌اي براي رشد صنعت بذر گرديد. ازآنجاكه بذر نقطۀ مشترك نياز اوليۀ كشاورزان و به‌نژادگران از يك‌سو و موردي بسيار پراهميت براي تأمين تنوع زيستي و امنيت غذايي از سوي ديگر است، در اين مقاله به اين سؤال اساسي پرداخته مي‌شود كه مالكيت معنوي بذر چگونه بر حقوق كشاورزان كوچك‌مقياس تأثير مي‌گذارد.