كاربرد زئوليت در كاهش فرسايش خشتِ محوطه تاريخي بلقيس

محوطۀ تاريخي بلقيس، شامل ساختارهاي خشتي و گلي به‌وسعت 180 هكتار در‌ سه‌كيلومتري جنوب شهر كنوني اِسفراين در خراسان شمالي ايران واقع گرديده است. فرسايش‌پذيري خشت‌هاي استفاده‌شده در مداخلات عملي مرمت در برابر رطوبت نزولي اين محوطه مسئله‌اي است كه اين تحقيق بدان پرداخته است. اين تحقيق با كاربرد مادۀ معدني زئوليت كلينوپتيلوليت به‌عنوان مادۀ افزودني به خاك براي بهبود كيفيت خشت با هدف كاهش روند فرسايش در برابر رطوبت از طريق بررسي خاك به كمك مطالعات فيزيكي، شيمايي و مينرالوژيك انجام يافته است و با تحليل نتايج آزمون‌هاي بافت خاك، آبشويي، XRD، XRF، و بهره‌گيري از جداول طرح طبقه‌بندي خاك (USCS) (يونيفايد) فازهاي مخرب كلسيت، مسكويت و ديكيت به‌عنوان پارامترهاي شيميايي مؤثر خاك در فرسايش خشت شناسايي شدند. زئوليت با ساختار كريستالي سه‌بُعدي و آزادسازي آهستۀ رطوبت سبب كنترل در رفتارهاي فازهاي مخرب عنوان‌شده گرديد و نمونه حاوي شش‌درصد مادۀ افزودني تحت آزمون آبشويي، با فرسايش كمتري مواجه شد و پس از گذشت پانزده دقيقه همچنان با حداقل فرسايش مواجه گرديد كه در مقايسه با ساير نمونه‌ها پايداري قابل توجهي از خود نشان داد.