تحليل، طبقه‌بندي و گونه‌شناسي سفال عصر مس و سنگ دشت سيلاخور (بروجرد)

دشت سيلاخور در شمال لرستان از مناطق مهم زاگرس‌مركزي بوده كه داراي استقرارگاه‌هاي متعددي در رابطه با عصر مس‌وسنگ است. بررسي‌ها و مطالعات انجام شده در اين دشت تاكنون 80 محوطۀ باستاني را در رابطه با عصر مس‌وسنگ نشان داده است. داده‌هاي اين پژوهش از بررسي و شناسايي كه در سال 1385 از دشت سيلاخور صورت‌گرفته و هم‌چنين بررسي مجدد و تكميلي نگارندگان از اين ناحيه انجام گرفته است. در اين مطالعه، 51 نمونه سفال شاخص از سفال‌هاي مربوط به عصر مس‌وسنگ در محوطه‌هاي اين ناحيه مورد مطالعۀ گونه‌شناختي قرار گرفته‌اند. در اين پژوهش سعي‌شده تا به اين پرسش پاسخ داده شود كه مقايسۀ گونه‌شناختي سفال‌هاي عصر مس‌وسنگ دشت سيلاخور چگونه مي‌تواند در تنظيم گاهنگاري منطقه مؤثر باشد؟ گونه‌شناسي و مقايسه‌هاي انجام‌شده در رابطه با سفال‌هاي اين دوره در دشت سيلاخور گوياي اين است كه فرهنگ‌هاي سفالي رايج عصر مس‌وسنگ اين ناحيه متأثر از تحولات مناطق شمالي كوه گرين و سفيدكوه (درۀ كنگاور) است؛ بنابراين، مي‌توان گاهنگاري درۀ كنگاور در عصر مس‌وسنگ را به دشت سيلاخور نيز تعميم داد. از سويي ديگر، گونه‌شناسي انواع سفال اين پژوهش مي‌تواند در درك درست‌تر از فرهنگ‌هاي پس از دورۀ مس‌وسنگ و در عصر مفرغ مؤثر باشد. تشابهات گونه‌شناختي سفال دورۀ مس‌وسنگ دشت سيلاخور با سفال دورۀ گودين III لزوم بازنگري در گاهنگاري عصر مس‌وسنگ و به‌تبع آن عصر مفرغ را نشان مي‌دهد. پس از مطالعات صورت گرفته برروي سفال‌هاي گردآوري شده، تعداد 51 نمونه سفال از آن‌ها كه شاخص‌تر بوده تفكيك شده و مورد مطالعۀ بيشتر قرار گرفته‌اند. در اين‌راستا، سعي‌شده تا از هر نمونه سفال حداقل يك نمونه در اين پژوهش ارائه گردد. نمونه‌هاي گردآوري‌شده معرف سه دورۀ قديم، ميانه و جديد عصر مس‌وسنگ در دشت سيلاخور هستند.