اثبات و بررسي امامت خاصه از ديدگاه شهيد صدر(ره)

No English title

يكي از مهم­ترين و چالش برانگيزترين مباحث كلامي مسئله امامت است. استفاده از روشي نوين جهت اثبات آن به عنوان گامي مهم در زمينه اعتقادات اسلامي به شمار مي­آيد. شهيد صدر در قالب مكتب ذاتي خود، روش استقراء و حساب احتمالات را براي اثبات مسائل كلامي به كار برده است. ايشان براي اثبات اصل امامت بر خلاف اغلب انديشمندان به تحليل ديني و نقلي اكتفا نكرده، پا را از روش­هاي متداول در اثبات مسائل كلامي فراتر نهاده است. ايشان در مباحث امامت بيشتر از زواياي‌ غيرروايي به موضوع پرداخته و چنان‌كه خود در موارد متعددي يادآور شده، در پي تحليل‌ مسائل امامت به‌گونه‌اي عقلاني و قابل قبول براي كساني است كه نمي‌خواهند فقط از زاويه مباحث روايي به آن بنگرند؛ از اين‌رو مباحثي را مطرح كرده كه‌ ديگران يا بدان توجه نداشته­اند يا عده كمي به آن دقت كرده‌اند. شهيد صدر، در رابطه با امامت خاصه و اثبات آن از روش احتمالات استفاده كرده است؛ به اين ترتيب كه با روش احتمالات به اثبات امامت امام علي(ع) و امامت حضرت مهدي(عج) و برخي از مسائل مربوط به آن ­پرداخته است. شهيد صدر سه احتمال را براي بحث جانشيني بعد از پيامبرصلي الله عليه و آله مطرح مي­كند؛ احتمال اول غفلت از بحث جانشيني، احتمال دوم واگذاري جانشيني به شورا و احتمال سوم آماده سازي شخصي براي رهبري. شهيد صدر با بررسي تمامي احتمالات موجود براي جانشيني (بلاتكليفي، اصل شورا و تعيين جانشين) اين مطلب را اثبات مي­كند كه تنها احتمال قابل قبول در بحث جانشيني احتمال سوم و تنها مصداق قابل قبول براي اين امر شخص علي بن ابيطالب(ع) است. ايشان در بحث امامت حضرت مهدي (عج) نيز با بررسي امامت در سنين كودكي با آورن مصاديقي از امامت پيامبرصلي الله عليه و آله و امامان در سنين خردسالي و بيان شواهد تاريخي، پذيرش آن توسط مردم را به دليل وجود تمام شروط امامت در آن مصاديق، مي­داند. دكتر شريعتي از جمله معدود پژوهشگراني است كه به بررسي آثار شهيد صدر اهتمام ورزيده؛ اشكالاتي مطرح نموده است. اين تحقيق در پي آن است كه با تكيه بر تأليفات شهيد صدر مسئله امامت را بررسي و به اشكالات دكتر شريعتي ـ كه از سوي شهيد صدر پاسخ داده شده ـ بپردازد. از اين رو ابتدا به اثبات امامت از ديدگاه شهيد صدر پرداخته و سپس اشكالات دكتر شريعتي و پاسخ­هاي شهيد صدر را بررسي مي­نمائيم.

No English abstract