تحليل شخصيّت رستم در هفت‌خوان بر اساس نظريه روان‌شناختي شخصيّت مزلو

جهان داستان، قلمرو وسيعي است كه از حيث حضور شخصيّت‌ و رفتارهاي انساني در آن‌ مي‌تواند موضوع نقد روان‌شناختي و بستر مناسبي براي اين‌گونه پژوهش‌ها باشد. در اين ميان داستان‌هاي شاهنامه با شخصيّت‌هاي فراوان از آثاري است كه در آن، ميان دنياي داستان و جهان واقعي به‌خوبي پيوند ايجاد شده‌است. رستم، شخصيّت اسطوره‌اي شاهنامه، الگوي جسماني و معنوي ايرانيان است. شخصيّتي كه نه هاله تقدّس او را فراگرفته و نه همچون انسان‌هاي عادّي است. رفتار اين شخصيّت، همه مسائل شخصي، اجتماعي و انساني را در برمي‌گيرد. از راه‌هاي شناخت شخصيّت رستم، پرداختن به ذهن و رفتار او براساس عملكردش است. مزلو، روان‌شناس آمريكايي، در نظريه شخصيّت خود با ديدگاهي متفاوت نسبت به روان‌كاوان و رفتارگرايان، به ابعاد رواني انسان مي‌پردازد. در نظرية او هم به مسائل جسمي و هم به امور معنوي توجّه شده ‌است. با ارزيابي شخصيّت رستم از تولّد تا مرگ، براساس هرم نظريه شخصيّت مزلو مشخّص مي‌شود او به چه مرحله‌اي از خودشكوفايي رسيده‌است. در اين پژوهش سعي شده‌است شخصيّت او بر اساس اين نظريه و با توجّه به هفت‌خوان بررسي شود. شاخص‌هاي رفتاري رستم در اين داستان، نشان از سير حركتي او از فعّاليت‌هاي مادّي به سوي خودشكوفايي است. عبور از مسائل جسماني، احساس امنيت و اعتمادبه‌نفس، عشق به وطن، احترام متقابل و تدبير و تشخيص كه از لوازم خودشكوفايي است از بررسي شخصيّت رستم  در اين داستان به‌دست مي آيد. قابليت رستم در انتقال تفكّر اسطوره‌اي كه از يك سو، نشان از تكامل نسبي شخصيّت اوست و از سوي ديگر، مقبوليت عام را در پي دارد، با استفاده از هرم مزلو به اثبات مي‌رسد.