جستار و طبقه‌بندي آن به مثابه ژانر

جستار گونه‌ نوشتاري برآمده از دنياي جديد و مناسبات روزگار مدرن است كه مي‌توان آن را در جايگاه ژانري مستقل بررسي كرد. خاستگاه اين نوع، به دوره رنسانس و توجه به فرديت انسان انديشمند بازمي‌گردد. نظر به اين كه جستار با برخي گونه‌هاي ديگر، نزديكي و خويشاوندي داشته، سبب شده كه بدون توجه به فرم و چيستي آن، با ژانرهاي مرسوم و هم‌خانواده‌ي خود نام‌گذاري شود. در اين مقاله پس از مروري بر جستارنويسي در غرب، به مسأله فرم در جستار، نثر آن و ارتباط آن با ساختارهاي دنياي جديد توجه شده و با مطالعه گونه‌هاي خويشاوند اين نوع نوشتار، و تجزيه و تحليل شكلي و كيفي جستار، انواع آن، ذيل دو عنوان كلي جستار شخصي و جستار رسمي با زيرعنوان‌هايي دسته‌بندي شده و به نسبت جستار با گونه‌هاي مشابه آن پرداخته شده است. در نهايت براي نزديك شدن به تعريفي از جستار، با مطالعه‌ي جستارهاي متنوع، مؤلفه‌هايي به عنوان ويژگي‌هاي نسبي مشترك اين گونه؛ همچون: نثربودگي، خودنگاري، انعطاف‌پذيري، تعميم‌يابندگي، خودآييني، ادبيت ساده، انديشه‌ورزي و متأملانه بودن، استخراج شده است.